Giải Câu 3 trang 43 Chuyên đề Ngữ văn 11
Đề bài
Theo bạn, khi nào thì một ngôn ngữ không phát triển nữa?
Gợi ý trả lời
Nhắc lại cơ sở lí thuyết: Ngôn ngữ mang bản chất xã hội — nó nảy sinh, tồn tại và phát triển cùng với cộng đồng người sử dụng nó. Ngôn ngữ phát triển là để đáp ứng nhu cầu giao tiếp và tư duy ngày càng phong phú của xã hội. Do đó, sự phát triển của một ngôn ngữ gắn chặt với việc ngôn ngữ ấy có còn được cộng đồng dùng trong giao tiếp hằng ngày hay không.
Từ đó, có thể trả lời câu hỏi theo các ý sau:
a) Một ngôn ngữ không phát triển nữa khi nó không còn được cộng đồng sử dụng làm công cụ giao tiếp.
Khi một cộng đồng người bản ngữ không còn ai nói thứ tiếng đó trong đời sống hằng ngày (cộng đồng tan rã, bị đồng hoá, hoặc chuyển hẳn sang dùng một ngôn ngữ khác), thì ngôn ngữ mất đi "sức sống". Nó không còn phát sinh từ ngữ mới, không còn biến đổi về ngữ âm, từ vựng, ngữ pháp — tức là ngừng phát triển. Những ngôn ngữ như vậy được gọi là tử ngữ (ngôn ngữ chết).
b) Ví dụ minh hoạ.
Tiếng Latinh và tiếng Phạn (Sanskrit) là những ngôn ngữ cổ: ngày nay về cơ bản không còn cộng đồng nào dùng chúng làm tiếng mẹ đẻ trong giao tiếp thường ngày. Chúng chỉ còn được lưu giữ, nghiên cứu trong sách vở, tôn giáo, khoa học, nên không còn vận động, phát triển như một ngôn ngữ sống.
c) Suy ra điều kiện để ngôn ngữ tiếp tục phát triển.
Ngược lại, chừng nào một ngôn ngữ còn được một cộng đồng sống dùng để giao tiếp, học tập, sáng tạo thì nó còn tiếp tục biến đổi và phát triển không ngừng. Vì vậy, tiếng Việt — vẫn đang được cả dân tộc sử dụng và không ngừng bổ sung từ ngữ, cách diễn đạt mới — là một ngôn ngữ đang phát triển mạnh mẽ.
Kết luận: Một ngôn ngữ không phát triển nữa khi nó không còn được cộng đồng dùng trong giao tiếp, tức khi nó trở thành một ngôn ngữ chết (tử ngữ).
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.