Giải Câu hỏi 1 trang 48 Chuyên đề Ngữ văn 11
Đề bài
Hãy tìm thêm những từ gốc Hán thuộc các nhóm a, b và c mà tác giả bài viết đã nêu.
Gợi ý trả lời
Trong bài viết, tác giả chia những từ gốc Hán trong tiếng Việt thành ba nhóm dựa trên mức độ Việt hóa và cách sử dụng:
a) Nhóm từ gốc Hán đã được Việt hóa hoàn toàn, nay dùng như từ thuần Việt (người bản ngữ không còn nhận ra gốc Hán):
Đây là những từ vào tiếng Việt rất sớm, biến đổi cả âm lẫn nghĩa nên hòa lẫn vào vốn từ thuần Việt. Tìm thêm:
- *buồng* (gốc "phòng"), *buồm* (gốc "phàm"), *buộc* (gốc "phọc")
- *mùa* (gốc "vụ"), *muộn*, *múa* (gốc "vũ")
- *chém* (gốc "trảm"), *chè* (gốc "trà"), *chén* (gốc "trản")
- *gần* (gốc "cận"), *goá* (gốc "quả"), *vuông* (gốc "phương")
- *đua*, *đền* (gốc "điện"), *bèo*, *ngà*, *mì* (gốc "miến")
b) Nhóm từ Hán Việt vẫn giữ rõ âm và nghĩa Hán, là lớp từ cơ bản, trang trọng của tiếng Việt:
Đây là các từ Hán Việt điển hình, dùng nhiều trong văn viết, lĩnh vực chính trị – xã hội – văn hóa. Tìm thêm:
- *độc lập, tự do, hạnh phúc, nhân dân, tổ quốc, quốc gia*
- *giáo dục, học sinh, giáo viên, tri thức, văn hóa, lịch sử*
- *gia đình, phụ nữ, thanh niên, xã hội, cộng đồng*
- *kính trọng, trung thực, nhân ái, bác học, uyên bác*
- *thiên nhiên, vũ trụ, nhật nguyệt, sơn hà*
c) Nhóm từ gốc Hán mới mượn gần đây hoặc từ chuyên môn, khoa học – kĩ thuật, kinh tế hiện đại:
Đây là lớp từ gắn với đời sống hiện đại, nhiều từ được cấu tạo lại hoặc mượn qua con đường sách báo, khoa học. Tìm thêm:
- *kinh tế, thị trường, cổ phần, chứng khoán, đầu tư, lợi nhuận*
- *công nghiệp, kĩ thuật, công nghệ, điện tử, vi tính, phần mềm (software – bán dịch)*
- *dân chủ, pháp luật, hiến pháp, nghị quyết, chính sách*
- *vệ tinh, phi thuyền, nguyên tử, phóng xạ, bức xạ*
- *vi khuẩn, kháng sinh, miễn dịch, huyết áp, phẫu thuật*
Nhận xét: Qua ba nhóm có thể thấy từ gốc Hán chiếm tỉ lệ lớn và tham gia vào mọi lĩnh vực của tiếng Việt, từ lời ăn tiếng nói hằng ngày (nhóm a) đến ngôn ngữ trang trọng (nhóm
b) và thuật ngữ khoa học hiện đại (nhóm c); điều đó cho thấy khả năng tiếp nhận, Việt hóa và làm giàu vốn từ của tiếng Việt qua quá trình tiếp xúc ngôn ngữ lâu dài.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.