Chuyên đề học tập Ngữ văn 11

Giải Luyện tập 1 trang 56 Chuyên đề Ngữ văn 11

Giữ gìn và phát triển tiếng Việt (Chuyên đề Ngữ văn 11)   Gợi ý trả lời

Đề bài

Bạn có thể đã dùng tiếng lóng hoặc tiếp nhận tiếng lóng từ người khác trong tình huống nào? Theo bạn, vì sao một số người lại dùng tiếng lóng?

Gợi ý trả lời

Đề bài gồm hai ý, tôi trình bày lần lượt:

a) Tình huống đã dùng hoặc tiếp nhận tiếng lóng

Tiếng lóng là một biến thể ngôn ngữ được dùng hạn chế trong một nhóm người nhất định, thường mang tính chất thân mật, suồng sã. Trong thực tế giao tiếp, tôi (người học) đã từng dùng hoặc tiếp nhận tiếng lóng trong những tình huống sau:

- Khi trò chuyện, nhắn tin với bạn bè cùng trang lứa trong các tình huống thân mật, không nghi thức, ví dụ các từ như *"trùm cuối", "gấu" (người yêu), "ngỗng" (điểm 2), "phao" (tài liệu quay cóp), "toang", "gà" (người kém)…*
- Khi tham gia các hội nhóm, diễn đàn trên mạng xã hội, chơi game trực tuyến — nơi các thành viên dùng những từ ngữ riêng của nhóm để trao đổi nhanh và tạo không khí gần gũi.
- Khi tiếp nhận tiếng lóng một cách thụ động: nghe người khác nói, đọc trên mạng rồi hiểu nghĩa qua ngữ cảnh, dù bản thân chưa chủ động sử dụng.

Điểm chung của các tình huống trên là đều diễn ra trong phạm vi giao tiếp không chính thức, giữa những người có quan hệ gần gũi hoặc cùng chung một "nhóm" (bạn bè, cộng đồng mạng, nhóm sở thích).

b) Vì sao một số người lại dùng tiếng lóng

Một số người sử dụng tiếng lóng vì những lí do sau:

- Tạo sự thân mật, gần gũi và thể hiện sự gắn kết nhóm: Dùng chung một lớp từ ngữ riêng giúp các thành viên trong nhóm cảm thấy đồng điệu, thuộc về một cộng đồng, phân biệt "người trong nhóm" với "người ngoài".
- Thể hiện cá tính, sự trẻ trung, sáng tạo: Tiếng lóng thường mới mẻ, dí dỏm, giàu sắc thái biểu cảm, giúp người nói bộc lộ cá tính và bắt kịp xu hướng.
- Giao tiếp nhanh, tiện lợi và tăng tính biểu cảm: Nhiều từ lóng ngắn gọn, giàu hình ảnh, diễn đạt được những sắc thái mà từ ngữ toàn dân khó lột tả hết trong hoàn cảnh suồng sã.
- Nhu cầu giữ bí mật hoặc nói giảm, nói tránh: Đôi khi tiếng lóng được dùng để che giấu nội dung với người ngoài nhóm, hoặc để nói về những điều tế nhị một cách nhẹ nhàng hơn.

Tuy nhiên, cần lưu ý: tiếng lóng chỉ nên dùng trong phạm vi giao tiếp không chính thức, phù hợp đối tượng và hoàn cảnh; không lạm dụng trong giao tiếp trang trọng, trong văn bản hành chính, học thuật, bởi điều đó làm giảm tính chuẩn mực, trong sáng của tiếng Việt và có thể gây khó hiểu cho người nghe.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.