Giải Câu 1 trang 69 Chuyên đề Ngữ văn 11
Đề bài
Bài viết đã cung cấp những thông tin đáng chú ý nào về cuộc đời và sự nghiệp sáng tác của Tố Hữu?
(văn bản: Bài viết về nhà thơ Tố Hữu (Theo Nguyễn Văn Long, Từ điển văn học (bộ mới), NXB Thế giới, Hà Nội, 2004, tr. 1751 – 1753))
Gợi ý trả lời
Mở đầu: Bài viết (trích *Từ điển văn học*, bộ mới) giới thiệu khái quát mà đầy đủ về Tố Hữu — lá cờ đầu của thơ ca cách mạng Việt Nam. Có thể hệ thống những thông tin đáng chú ý thành hai nhóm: cuộc đời và sự nghiệp sáng tác.
a) Những thông tin đáng chú ý về cuộc đời
- Tên thật và quê hương: Tố Hữu tên khai sinh là Nguyễn Kim Thành (1920 – 2002), quê ở làng Phù Lai, xã Quảng Thọ, huyện Quảng Điền, tỉnh Thừa Thiên – Huế. Sinh ra trong một gia đình nhà nho nghèo; cha và mẹ đều yêu thích, thuộc nhiều ca dao, dân ca xứ Huế — môi trường ấy sớm bồi đắp tâm hồn thơ cho ông.
- Con đường đến với cách mạng: Giác ngộ lí tưởng cộng sản từ rất sớm (khi còn là học sinh), gia nhập Đoàn Thanh niên Cộng sản rồi trở thành đảng viên; từng bị thực dân Pháp bắt giam, vượt ngục và tiếp tục hoạt động. Dấu mốc được xem là bước ngoặt là khi ông bắt gặp lí tưởng Đảng ("Từ ấy trong tôi bừng nắng hạ…").
- Sự thống nhất giữa con đường cách mạng và con đường thơ: Ở Tố Hữu, nhà cách mạng và nhà thơ là một; hoạt động cách mạng và sáng tác thơ ca song hành, gắn bó suốt đời.
- Vị trí xã hội: Ông từng giữ nhiều trọng trách trong bộ máy lãnh đạo của Đảng và Nhà nước, có ảnh hưởng lớn đến đời sống văn nghệ; được tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh về văn học nghệ thuật (đợt I, 1996).
b) Những thông tin đáng chú ý về sự nghiệp sáng tác
- Các tập thơ tiêu biểu gắn với từng chặng đường cách mạng: *Từ ấy* (1937 – 1946), *Việt Bắc* (1947 – 1954), *Gió lộng* (1955 – 1961), *Ra trận* (1962 – 1971), *Máu và hoa* (1972 – 1977), rồi *Một tiếng đờn*, *Ta với ta*… Mỗi tập là một chặng vận động của đời sống cách mạng, cho thấy thơ Tố Hữu như một cuốn biên niên sử bằng thơ của cách mạng Việt Nam.
- Nội dung, cảm hứng chủ đạo: Thơ Tố Hữu mang đậm tính chất trữ tình chính trị — hướng tới lẽ sống lớn, tình cảm lớn, niềm vui lớn của con người cách mạng và dân tộc; gắn bó với vận mệnh đất nước, với lí tưởng của Đảng và nhân dân.
- Phong cách nghệ thuật: Giọng thơ ngọt ngào, tha thiết, đậm tính dân tộc; vận dụng nhuần nhị thể thơ truyền thống (nhất là lục bát), ngôn ngữ và nhạc điệu dân gian; giàu tính sử thi và khuynh hướng khái quát, tổng hợp. Chính vì thế ông được coi là lá cờ đầu của thơ ca cách mạng Việt Nam.
Nhận xét chung: Qua bài viết, người đọc nắm được những thông tin cốt lõi: Tố Hữu là nhà thơ – chiến sĩ có sự gắn bó máu thịt giữa con đường cách mạng và con đường thơ; sự nghiệp thơ của ông đồng hành cùng các chặng đường lịch sử dân tộc, với phong cách trữ tình chính trị đậm đà tính dân tộc, xứng đáng là đỉnh cao của thơ ca cách mạng Việt Nam thế kỉ XX.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.