Chuyên đề học tập Sinh học 11

Giải Câu hỏi trang 29 Chuyên đề Sinh học 11

Bài 6. Nguyên nhân lây nhiễm bệnh dịch ở người   Đã kiểm chéo

Đề bài

Theo em, bằng cách nào một bệnh dịch có thể lây nhiễm và gây nên dịch bệnh trên diện rộng?

Lời giải

Trả lời:

Một bệnh dịch có thể lây nhiễm và bùng phát trên diện rộng khi hội tụ đủ ba mắt xích của quá trình truyền nhiễm, cùng các điều kiện thuận lợi cho sự lan truyền:

a) Có nguồn chứa mầm bệnh (ổ chứa): Mầm bệnh (vi khuẩn, virus, nấm, nguyên sinh vật, giun sán…) tồn tại và nhân lên trong cơ thể người bệnh, người lành mang mầm bệnh, động vật hoặc trong môi trường (đất, nước, không khí, thức ăn). Đây là nơi phát tán mầm bệnh ra ngoài.

b) Có con đường lây truyền: Mầm bệnh từ ổ chứa phát tán đến cơ thể lành qua nhiều đường khác nhau:
- Qua đường hô hấp (giọt bắn, không khí khi ho, hắt hơi) – ví dụ cúm, lao, COVID-19.
- Qua đường tiêu hóa (thức ăn, nước uống nhiễm bẩn) – ví dụ tả, lị, thương hàn.
- Qua tiếp xúc trực tiếp hoặc gián tiếp (da, niêm mạc, vật dụng chung).
- Qua đường máu, dịch cơ thể, quan hệ tình dục – ví dụ HIV, viêm gan B.
- Qua vật trung gian truyền bệnh (muỗi, ruồi, chuột, bọ chét…) – ví dụ sốt xuất huyết, sốt rét.

c) Có khối cảm thụ (cơ thể dễ mắc bệnh): Cộng đồng gồm nhiều người chưa có miễn dịch, sức đề kháng yếu, chưa được tiêm vaccine… nên dễ bị nhiễm khi tiếp xúc với mầm bệnh.

d) Các điều kiện thuận lợi làm dịch lan rộng: Khi ba yếu tố trên liên kết thành chuỗi và được thúc đẩy bởi:
- Mật độ dân cư đông, đi lại – giao lưu – du lịch nhiều khiến mầm bệnh phát tán nhanh giữa các vùng.
- Điều kiện vệ sinh môi trường, vệ sinh cá nhân kém, nguồn nước ô nhiễm.
- Khí hậu, thời tiết thuận lợi cho mầm bệnh và vật trung gian phát triển.
- Phát hiện, cách ly và kiểm soát dịch chậm, tỉ lệ tiêm chủng trong cộng đồng thấp.

Kết luận: Khi mầm bệnh từ nguồn chứa lan truyền qua các con đường thích hợp tới nhiều người cảm thụ chưa có miễn dịch, trong điều kiện vệ sinh và kiểm soát dịch không tốt, số ca mắc sẽ tăng nhanh và bệnh trở thành dịch bùng phát trên diện rộng.

Đáp số

Dịch lây lan rộng khi có đủ 3 mắt xích: nguồn chứa mầm bệnh → con đường lây truyền → khối cảm thụ chưa miễn dịch, cộng với điều kiện vệ sinh kém, dân cư đông, đi lại nhiều và kiểm soát dịch chậm.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.