Chuyên đề học tập Sinh học 11

Giải Dừng lại và suy ngẫm trang 30 Chuyên đề Sinh học 11

Bài 6. Nguyên nhân lây nhiễm bệnh dịch ở người   Đã kiểm

Đề bài

Những việc làm nào trong quá trình sản xuất, chế biến và bảo quản thực phẩm có thể là nguyên nhân lây nhiễm các bệnh theo đường tiêu hoá?

Lời giải

Phân tích đề: Các bệnh lây theo đường tiêu hoá (tả, lị, thương hàn, tiêu chảy, viêm gan A, nhiễm giun sán, ngộ độc thực phẩm do vi sinh vật…) lây khi mầm bệnh (vi khuẩn, virus, kí sinh trùng) theo thức ăn, nước uống đi vào miệng. Vì vậy bất kì việc làm nào khiến thực phẩm hoặc nước tiếp xúc với nguồn mầm bệnh — trong cả ba khâu sản xuất – chế biến – bảo quản — đều có thể là nguyên nhân lây nhiễm.

a) Trong quá trình sản xuất (trồng trọt, chăn nuôi, đánh bắt):
- Dùng nước thải, nước bẩn, phân tươi (phân người, phân động vật chưa ủ hoai) để tưới rau, nuôi trồng thuỷ sản → rau, củ, quả, thuỷ sản mang mầm bệnh.
- Chăn nuôi gia súc, gia cầm trong điều kiện mất vệ sinh; động vật đang mang mầm bệnh vẫn được đưa vào làm thực phẩm.
- Khu vực sản xuất không bảo đảm vệ sinh, có ruồi, nhặng, chuột, gián mang mầm bệnh.

b) Trong quá trình chế biến:
- Người chế biến không rửa tay sạch, đang mang mầm bệnh hoặc là người lành mang trùng.
- Dùng nguồn nước bẩn để rửa và chế biến thực phẩm.
- Không rửa sạch nguyên liệu; dùng chung dao, thớt, dụng cụ cho thực phẩm sống và chín (nhiễm chéo).
- Nấu chưa chín kĩ, ăn đồ sống/tái (gỏi, tiết canh, rau sống chưa rửa sạch) nên không tiêu diệt được mầm bệnh.
- Nơi chế biến, dụng cụ mất vệ sinh, có ruồi nhặng đậu vào thức ăn.

c) Trong quá trình bảo quản:
- Không che đậy, để ruồi, nhặng, gián, chuột tiếp xúc với thức ăn.
- Bảo quản không đúng cách (để lâu ở nhiệt độ thường, không làm lạnh) tạo điều kiện cho vi sinh vật phát triển, thức ăn ôi thiu.
- Để lẫn thực phẩm sống với thực phẩm chín gây nhiễm chéo.
- Dùng dụng cụ, bao bì chứa đựng bẩn, không hợp vệ sinh.

Kết luận: Mọi việc làm khiến thực phẩm hoặc nước tiếp xúc với mầm bệnh — từ nguồn nguyên liệu bẩn, người chế biến mang bệnh, nước bẩn, nhiễm chéo sống–chín, nấu chưa chín, đến bảo quản không hợp vệ sinh — đều có thể là nguyên nhân lây nhiễm các bệnh theo đường tiêu hoá.

Đáp số

Sản xuất: dùng nước bẩn/phân tươi tưới tiêu, chăn nuôi mất vệ sinh, động vật bệnh làm thực phẩmChế biến: người chế biến mang bệnh/không rửa tay, nước bẩn, nhiễm chéo sống–chín, nấu chưa chín, ăn sống/táiBảo quản: không che đậy (ruồi, chuột), để lâu không làm lạnh, để lẫn sống–chín, dụng cụ/bao bì bẩn

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.