Chuyên đề học tập Sinh học 11

Giải Luyện tập và vận dụng 1 trang 44 Chuyên đề Sinh học 11

Vệ sinh an toàn thực phẩm   Đã kiểm chéo

Đề bài

Kẻ và hoàn thành bảng vào vở theo mẫu sau:

| Ô nhiễm thực phẩm | Các loại tác nhân gây ô nhiễm | Tác hại | Giai đoạn bị ô nhiễm |
| --- | --- | --- | --- |
| Ô nhiễm do tác nhân sinh học | ? | ? | ? |
| Ô nhiễm do tác nhân hoá học | ? | ? | ? |
| Ô nhiễm do tác nhân vật lí | ? | ? | ? |

Lời giải

Hoàn thành bảng phân loại ô nhiễm thực phẩm theo tác nhân:

| Ô nhiễm thực phẩm | Các loại tác nhân gây ô nhiễm | Tác hại | Giai đoạn bị ô nhiễm |
| --- | --- | --- | --- |
| Ô nhiễm do tác nhân sinh học | Vi khuẩn gây bệnh (*Salmonella*, *E. coli*, tụ cầu vàng, vi khuẩn tả, thương hàn...); virus; nấm mốc sinh độc tố (nấm mốc sinh aflatoxin trên lạc, ngô, gạo); kí sinh trùng (giun, sán...) | Gây ngộ độc thực phẩm và các bệnh đường tiêu hoá (tiêu chảy, tả, lị, thương hàn); nhiễm độc tố nấm mốc có thể gây tổn thương gan, thậm chí ung thư; suy giảm sức khoẻ, nặng có thể tử vong | Có thể xảy ra ở hầu hết các giai đoạn: nuôi trồng, thu hoạch, giết mổ, sơ chế – chế biến, bảo quản và vận chuyển không hợp vệ sinh (đặc biệt khi bảo quản ở điều kiện thuận lợi cho vi sinh vật phát triển) |
| Ô nhiễm do tác nhân hoá học | Dư lượng thuốc bảo vệ thực vật, thuốc trừ sâu, phân bón hoá học; dư lượng kháng sinh, hormone trong chăn nuôi; kim loại nặng (chì, thuỷ ngân, arsenic...); phụ gia, chất bảo quản, phẩm màu ngoài danh mục cho phép hoặc dùng quá liều; hoá chất thôi nhiễm từ bao bì, dụng cụ | Gây ngộ độc cấp tính; tích luỹ lâu dài trong cơ thể gây ngộ độc mạn tính, tổn thương gan, thận, hệ thần kinh, rối loạn nội tiết và có nguy cơ gây ung thư | Chủ yếu ở giai đoạn nuôi trồng – chăn nuôi (phun thuốc, bón phân, dùng kháng sinh), chế biến (lạm dụng phụ gia), và bảo quản – đóng gói (hoá chất từ bao bì) |
| Ô nhiễm do tác nhân vật lí | Các dị vật lẫn vào thực phẩm: mảnh kim loại, mảnh thuỷ tinh, sạn, sỏi, đất cát, mảnh gỗ, nhựa, tóc...; các chất phóng xạ | Gây tổn thương cơ học đường tiêu hoá (hóc, nghẹn, rách, chảy máu, nhiễm trùng); nhiễm chất phóng xạ gây hại lâu dài cho sức khoẻ | Chủ yếu trong thu hoạch, sơ chế – chế biến, đóng gói và vận chuyển; nhiễm phóng xạ có thể từ môi trường nuôi trồng bị ô nhiễm |

Nhận xét: Thực phẩm có thể bị ô nhiễm bởi ba nhóm tác nhân (sinh học, hoá học, vật lí) ở nhiều giai đoạn khác nhau của chuỗi cung ứng, từ nuôi trồng đến khi sử dụng. Do đó cần thực hiện vệ sinh an toàn thực phẩm ở tất cả các khâu để phòng tránh.

Đáp số

Sinh học: vi khuẩn, virus, nấm mốc (độc tố), kí sinh trùng → gây ngộ độc và bệnh tiêu hoá; nhiễm ở hầu hết các giai đoạn, nhất là bảo quản – chế biếnHoá học: dư lượng thuốc BVTV, kháng sinh, kim loại nặng, phụ gia ngoài danh mục → ngộ độc cấp/mạn, hại gan thận, gây ung thư; nhiễm ở nuôi trồng – chăn nuôi, chế biến, bảo quảnVật lí: dị vật (kim loại, thuỷ tinh, sạn, cát...), chất phóng xạ → tổn thương cơ học, hại do phóng xạ; nhiễm ở thu hoạch, chế biến, đóng gói, vận chuyển

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.