Giải Dừng lại và suy ngẫm 1 trang 45 Chuyên đề Sinh học 12

Lời giải

Các nguyên nhân làm suy giảm kích thước quần thể, thậm chí làm tuyệt chủng các loài thiên địch:

a) Sử dụng thuốc bảo vệ thực vật (thuốc trừ sâu, diệt cỏ) không hợp lí: Các loại thuốc hóa học phổ rộng không chỉ tiêu diệt loài sâu hại mà còn giết chết hoặc gây độc cho chính các loài thiên địch (bọ rùa, ong kí sinh, nhện, chim ăn sâu...). Thiên địch thường nhạy cảm với hóa chất hơn sâu hại và bị tiêu diệt trước, làm quần thể thiên địch suy giảm nhanh.

b) Phá hủy, thu hẹp môi trường sống: Việc chặt phá rừng, đốt nương, mở rộng đất canh tác, đô thị hóa... làm mất nơi cư trú, nơi sinh sản và trú ẩn của thiên địch, khiến kích thước quần thể giảm dần.

c) Canh tác độc canh trên diện rộng: Trồng một loài cây duy nhất trên diện tích lớn làm giảm đa dạng sinh học, mất đi nguồn thức ăn phụ và nơi ở đa dạng mà nhiều loài thiên địch cần, dẫn tới quần thể thiên địch không duy trì được.

d) Thiếu nguồn thức ăn (con mồi/vật chủ): Khi số lượng sâu hại (nguồn thức ăn của thiên địch) bị giảm mạnh hoặc không ổn định, các loài thiên địch bị đói, giảm sinh sản và suy giảm số lượng.

e) Ô nhiễm môi trường: Ô nhiễm đất, nước, không khí làm suy yếu sức sống, khả năng sinh sản của thiên địch, tích lũy chất độc qua chuỗi thức ăn.

g) Biến đổi khí hậu và điều kiện thời tiết bất lợi: Nhiệt độ, độ ẩm thay đổi bất thường vượt giới hạn chịu đựng làm thiên địch chết hàng loạt hoặc không sinh sản được.

h) Sự xâm lấn của loài ngoại lai và cạnh tranh: Loài ngoại lai xâm lấn hoặc vật ăn thịt, vật kí sinh mới cạnh tranh thức ăn, nơi ở hoặc tiêu diệt trực tiếp các loài thiên địch bản địa.

i) Khai thác, săn bắt quá mức của con người đối với một số loài thiên địch (ví dụ các loài chim, lưỡng cư, bò sát ăn sâu bọ).

Đáp số