Giải Dừng lại và suy ngẫm 2 trang 45 Chuyên đề Sinh học 12

Lời giải

Khái niệm nền tảng: Thiên địch là những loài ăn thịt hoặc kí sinh lên sinh vật gây hại, giúp khống chế mật độ sâu bệnh trong tự nhiên (kiểm soát sinh học). Thiên địch chỉ duy trì được quần thể ổn định khi nơi ở (nơi trú ẩn, làm tổ, sinh sản, trú đông) và ổ sinh thái (nguồn thức ăn, điều kiện sống phù hợp) của chúng được bảo đảm. Vì vậy, các biện pháp phục hồi đều hướng tới tái tạo nguồn thức ăn, nơi trú ẩn và điều kiện sống thích hợp cho thiên địch. Một số ví dụ:

a) Trồng dải hoa, hàng rào cây bụi ven và xen ruộng
- Trồng băng cỏ, bờ hoa, hàng rào cây bụi quanh và xen trong ruộng để tạo nơi trú ẩn, nơi làm tổ và cung cấp mật hoa, phấn hoa làm thức ăn bổ sung cho các loài thiên địch như bọ rùa, ong kí sinh (ong mắt đỏ), ruồi ăn rệp, nhện.
- Nhờ đó phục hồi ổ sinh thái, giúp thiên địch tồn tại ngay cả khi mật độ sâu hại thấp.

b) Hạn chế và dùng chọn lọc thuốc bảo vệ thực vật
- Giảm hoặc ngừng phun thuốc trừ sâu phổ rộng, chỉ dùng thuốc chọn lọc, đúng thời điểm để tránh tiêu diệt thiên địch cùng với sâu hại.
- Đây là cách trả lại môi trường sống an toàn, không độc hại cho thiên địch.

c) Duy trì thảm thực vật, trồng xen canh, luân canh, giữ tàn dư cây trồng
- Giữ lớp phủ thực vật, trồng xen nhiều loại cây, luân canh và giữ lại rơm rạ, cỏ bờ ruộng để tạo môi trường sống đa dạng, ổn định nhiệt độ – độ ẩm, làm nơi trú ẩn và trú đông ổn định cho nhện, bọ cánh cứng ăn thịt.

d) Làm tổ, điểm đậu nhân tạo cho thiên địch
- Đặt hộp làm tổ cho chim ăn sâu, cắm cọc/cành cho chim cú, chim sâu đậu để bắt chuột, sâu bọ; xây dựng "khách sạn côn trùng" (bó ống tre, gỗ khoan lỗ) làm nơi trú ẩn, sinh sản cho ong đơn độc và côn trùng có ích.

e) Tạo ao, vùng đất ẩm phục hồi nguồn nước
- Tạo ao, mương, vùng đất ẩm quanh khu canh tác làm nơi sống và sinh sản cho ếch, nhái, chuồn chuồn – các loài ăn nhiều sâu bọ, muỗi gây hại.

Kết luận: Các biện pháp trên đều tái tạo nguồn thức ăn, nơi trú ẩn, nơi sinh sản và điều kiện sống thích hợp, nhờ đó phục hồi được nơi ở và ổ sinh thái, duy trì quần thể thiên địch để kiểm soát sinh vật gây hại một cách tự nhiên, bền vững.

Đáp số