Chuyên đề học tập Toán 10

Giải Bài 1.5 trang 14 Chuyên đề Toán 10

Bài 2. Ứng dụng của hệ phương trình bậc nhất ba ẩn   Đã kiểm chéo

Đề bài

Năm ngoái, người ta có thể mua ba mẫu xe ô tô của ba hãng XX, YY, ZZ với tổng số tiền là 2,8 tỉ đồng. Năm nay, do lạm phát, để mua ba chiếc xe đó cần 3,018 tỉ đồng. Giá xe ô tô của hãng XX tăng 8%, của hãng YY tăng 5% và của hãng ZZ tăng 12%. Nếu trong năm ngoái giá chiếc xe của hãng YY thấp hơn 200 triệu đồng so với giá chiếc xe của hãng XX thì giá của mỗi chiếc xe trong năm ngoái là bao nhiêu?

Lời giải

Gọi ẩn. Gọi xx, yy, zz (đơn vị: tỉ đồng) lần lượt là giá của mỗi chiếc xe hãng XX, YY, ZZ trong năm ngoái (x,y,z>0x,y,z>0).

Lập hệ phương trình.

- Tổng số tiền mua ba xe năm ngoái là 2,8 tỉ đồng:
x+y+z=2,8.x+y+z=2{,}8.
- Năm nay giá hãng XX tăng 8%8\% (hệ số 1,081{,}08), hãng YY tăng 5%5\% (hệ số 1,051{,}05), hãng ZZ tăng 12%12\% (hệ số 1,121{,}12), tổng tiền là 3,018 tỉ đồng:
1,08x+1,05y+1,12z=3,018.1{,}08x+1{,}05y+1{,}12z=3{,}018.
- Năm ngoái giá xe hãng YY thấp hơn hãng XX là 200 triệu đồng =0,2=0{,}2 tỉ đồng:
x−y=0,2.x-y=0{,}2.

Ta được hệ phương trình bậc nhất ba ẩn:
{x+y+z=2,81,08x+1,05y+1,12z=3,018x−y=0,2\begin{cases} x+y+z=2{,}8 \\ 1{,}08x+1{,}05y+1{,}12z=3{,}018 \\ x-y=0{,}2 \end{cases}

Giải hệ.

Từ phương trình thứ ba: x=y+0,2x=y+0{,}2.

Thay vào phương trình thứ nhất:
(y+0,2)+y+z=2,8⇒2y+z=2,6⇒z=2,6−2y.(y+0{,}2)+y+z=2{,}8 \Rightarrow 2y+z=2{,}6 \Rightarrow z=2{,}6-2y.

Thay x=y+0,2x=y+0{,}2 và z=2,6−2yz=2{,}6-2y vào phương trình thứ hai:
1,08(y+0,2)+1,05y+1,12(2,6−2y)=3,018.1{,}08(y+0{,}2)+1{,}05y+1{,}12(2{,}6-2y)=3{,}018.
1,08y+0,216+1,05y+2,912−2,24y=3,018.1{,}08y+0{,}216+1{,}05y+2{,}912-2{,}24y=3{,}018.
(1,08+1,05−2,24)y+3,128=3,018.(1{,}08+1{,}05-2{,}24)y+3{,}128=3{,}018.
−0,11y=−0,11⇒y=1.-0{,}11y=-0{,}11 \Rightarrow y=1.

Suy ra:
x=y+0,2=1,2;z=2,6−2⋅1=0,6.x=y+0{,}2=1{,}2;\qquad z=2{,}6-2\cdot 1=0{,}6.

Kiểm tra lại đáp số.

- x+y+z=1,2+1+0,6=2,8x+y+z=1{,}2+1+0{,}6=2{,}8 (tỉ đồng) ✓
- 1,08⋅1,2+1,05⋅1+1,12⋅0,6=1,296+1,05+0,672=3,0181{,}08\cdot1{,}2+1{,}05\cdot1+1{,}12\cdot0{,}6=1{,}296+1{,}05+0{,}672=3{,}018 (tỉ đồng) ✓
- x−y=1,2−1=0,2x-y=1{,}2-1=0{,}2 (tỉ đồng =200=200 triệu đồng) ✓

Kết luận. Trong năm ngoái, giá mỗi chiếc xe là: hãng XX giá 1,21{,}2 tỉ đồng, hãng YY giá 11 tỉ đồng, hãng ZZ giá 0,60{,}6 tỉ đồng.

Đáp số

Hãng XX: 1,2 tỉ đồng; hãng YY: 1 tỉ đồng; hãng ZZ: 0,6 tỉ đồng

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.