Chuyên đề học tập Toán 10

Giải Bài 1.18 trang 23 Chuyên đề Toán 10

Bài tập cuối chuyên đề 1   Đã kiểm chéo

Đề bài

Trong mặt phẳng toạ độ, viết phương trình đường tròn đi qua ba điểm A(0;1)A(0; 1), B(2;3)B(2; 3) và C(4;1)C(4; 1).

Lời giải

Giả sử phương trình đường tròn (C)(C) cần tìm có dạng x2+y2−2ax−2by+c=0x^2 + y^2 - 2ax - 2by + c = 0 với a2+b2−c>0a^2 + b^2 - c > 0.

Thay toạ độ ba điểm vào phương trình.

Vì (C)(C) đi qua A(0;1)A(0; 1), B(2;3)B(2; 3), C(4;1)C(4; 1) nên:

- Với A(0;1)A(0; 1): 0+1−0−2b+c=0⇒−2b+c=−1.0 + 1 - 0 - 2b + c = 0 \Rightarrow -2b + c = -1.
- Với B(2;3)B(2; 3): 4+9−4a−6b+c=0⇒−4a−6b+c=−13.4 + 9 - 4a - 6b + c = 0 \Rightarrow -4a - 6b + c = -13.
- Với C(4;1)C(4; 1): 16+1−8a−2b+c=0⇒−8a−2b+c=−17.16 + 1 - 8a - 2b + c = 0 \Rightarrow -8a - 2b + c = -17.

Giải hệ ba phương trình.

Từ phương trình thứ nhất: c=2b−1.c = 2b - 1.

Thay vào phương trình thứ ba:
−8a−2b+(2b−1)=−17⇒−8a=−16⇒a=2.-8a - 2b + (2b - 1) = -17 \Rightarrow -8a = -16 \Rightarrow a = 2.

Thay a=2a = 2 và c=2b−1c = 2b - 1 vào phương trình thứ hai:
−4⋅2−6b+(2b−1)=−13⇒−8−4b−1=−13⇒−4b=−4⇒b=1.-4\cdot 2 - 6b + (2b - 1) = -13 \Rightarrow -8 - 4b - 1 = -13 \Rightarrow -4b = -4 \Rightarrow b = 1.

Suy ra c=2⋅1−1=1.c = 2\cdot 1 - 1 = 1.

Viết phương trình đường tròn.

Với a=2a = 2, b=1b = 1, c=1c = 1 ta có a2+b2−c=4+1−1=4>0a^2 + b^2 - c = 4 + 1 - 1 = 4 > 0 (thoả mãn). Đường tròn có tâm I(2;1)I(2; 1) và bán kính R=a2+b2−c=4=2.R = \sqrt{a^2 + b^2 - c} = \sqrt{4} = 2.

Vậy phương trình đường tròn là:
x2+y2−4x−2y+1=0,x^2 + y^2 - 4x - 2y + 1 = 0,
hay viết dưới dạng chính tắc:
(x−2)2+(y−1)2=4.(x - 2)^2 + (y - 1)^2 = 4.

Kiểm tra lại.

- A(0;1)A(0; 1): (0−2)2+(1−1)2=4+0=4(0 - 2)^2 + (1 - 1)^2 = 4 + 0 = 4 ✓
- B(2;3)B(2; 3): (2−2)2+(3−1)2=0+4=4(2 - 2)^2 + (3 - 1)^2 = 0 + 4 = 4 ✓
- C(4;1)C(4; 1): (4−2)2+(1−1)2=4+0=4(4 - 2)^2 + (1 - 1)^2 = 4 + 0 = 4 ✓

Cả ba điểm đều thuộc đường tròn nên kết quả đúng.

Đáp số

(x−2)2+(y−1)2=4(x - 2)^2 + (y - 1)^2 = 4; tâm I(2;1)I(2; 1), bán kính R=2R = 2

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.