Chuyên đề học tập Toán 10

Giải Luyện tập 2 trang 28 Chuyên đề Toán 10

Bài 3. Phương pháp quy nạp toán học   Đã kiểm chéo

Đề bài

Chứng minh rằng với mọi số tự nhiên n≥2n \geq 2, ta có đẳng thức
an−bn=(a−b)(an−1+an−2b+…+abn−2+bn−1)a^n - b^n = (a-b)(a^{n-1} + a^{n-2}b + \ldots + ab^{n-2} + b^{n-1}).

Lời giải

Ta chứng minh đẳng thức

an−bn=(a−b)(an−1+an−2b+…+abn−2+bn−1)(∗)a^n - b^n = (a-b)\left(a^{n-1} + a^{n-2}b + \ldots + ab^{n-2} + b^{n-1}\right) \quad (*)

với mọi số tự nhiên n≥2n \geq 2 bằng phương pháp quy nạp toán học.

Bước 1 (Kiểm tra với n=2n = 2).

Vế phải khi n=2n = 2 là (a−b)(a+b)=a2−b2(a-b)(a + b) = a^2 - b^2, đúng bằng vế trái. Vậy (∗)(*) đúng với n=2n = 2.

Bước 2 (Giả thiết quy nạp).

Giả sử (∗)(*) đúng với n=kn = k (với k≥2k \geq 2, k∈Nk \in \mathbb{N}), tức là

ak−bk=(a−b)(ak−1+ak−2b+…+abk−2+bk−1).a^k - b^k = (a-b)\left(a^{k-1} + a^{k-2}b + \ldots + ab^{k-2} + b^{k-1}\right).

Bước 3 (Chứng minh đúng với n=k+1n = k + 1).

Ta cần chứng minh

ak+1−bk+1=(a−b)(ak+ak−1b+…+abk−1+bk).a^{k+1} - b^{k+1} = (a-b)\left(a^{k} + a^{k-1}b + \ldots + ab^{k-1} + b^{k}\right).

Thật vậy, tách vế trái như sau:

ak+1−bk+1=a⋅ak−b⋅bk=a(ak−bk)+abk−b⋅bk=a(ak−bk)+bk(a−b).a^{k+1} - b^{k+1} = a \cdot a^k - b \cdot b^k = a\left(a^k - b^k\right) + a b^k - b \cdot b^k = a\left(a^k - b^k\right) + b^k(a - b).

Áp dụng giả thiết quy nạp cho ak−bka^k - b^k:

ak+1−bk+1=a(a−b)(ak−1+ak−2b+…+bk−1)+(a−b) bk.a^{k+1} - b^{k+1} = a(a-b)\left(a^{k-1} + a^{k-2}b + \ldots + b^{k-1}\right) + (a-b)\,b^k.

Đặt nhân tử chung (a−b)(a - b) ra ngoài:

ak+1−bk+1=(a−b)[a(ak−1+ak−2b+…+abk−2+bk−1)+bk].a^{k+1} - b^{k+1} = (a-b)\left[a\left(a^{k-1} + a^{k-2}b + \ldots + ab^{k-2} + b^{k-1}\right) + b^k\right].

Nhân aa vào trong ngoặc:

ak+1−bk+1=(a−b)(ak+ak−1b+ak−2b2+…+abk−1+bk).a^{k+1} - b^{k+1} = (a-b)\left(a^{k} + a^{k-1}b + a^{k-2}b^2 + \ldots + ab^{k-1} + b^{k}\right).

Đây đúng là đẳng thức (∗)(*) với n=k+1n = k + 1. Vậy (∗)(*) đúng với n=k+1n = k + 1.

Kết luận.

Theo nguyên lí quy nạp toán học, đẳng thức

an−bn=(a−b)(an−1+an−2b+…+abn−2+bn−1)a^n - b^n = (a-b)\left(a^{n-1} + a^{n-2}b + \ldots + ab^{n-2} + b^{n-1}\right)

đúng với mọi số tự nhiên n≥2n \geq 2 (đpcm).

Đáp số

đpcm

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.