Chuyên đề học tập Toán 10

Giải Vận dụng trang 30 Chuyên đề Toán 10

Phương pháp quy nạp toán học   Đã kiểm chéo

Đề bài

(Công thức lãi kép)
Lãi suất gửi tiết kiệm trong ngân hàng thường được tính theo thể thức lãi kép theo định kì. Theo thể thức này, nếu đến kì hạn người gửi không rút lãi ra thì tiền lãi được tính vào vốn của kì kế tiếp. Giả sử một người gửi số tiền AA với lãi suất rr không đổi trong mỗi kì.

a) Tính tổng số tiền (cả vốn lẫn lãi) T1T_1, T2T_2, T3T_3 mà người đó nhận được sau kì thứ 1, sau kì thứ 2 và sau kì thứ 3.

b) Dự đoán công thức tính tổng số tiền (cả vốn lẫn lãi) TnT_n mà người đó thu được sau nn kì. Hãy chứng minh công thức nhận được đó bằng quy nạp.

Lời giải

a) Tính T1T_1, T2T_2, T3T_3.

Sau mỗi kì, tiền lãi của kì đó bằng (số tiền đầu kì) nhân với lãi suất rr, và được cộng vào vốn để tính cho kì sau.

Sau kì thứ nhất, vốn ban đầu là AA nên:
T1=A+A⋅r=A(1+r).T_1 = A + A\cdot r = A(1+r).

Sau kì thứ hai, vốn đầu kì là T1T_1 nên:
T2=T1+T1⋅r=T1(1+r)=A(1+r)2.T_2 = T_1 + T_1\cdot r = T_1(1+r) = A(1+r)^2.

Sau kì thứ ba, vốn đầu kì là T2T_2 nên:
T3=T2+T2⋅r=T2(1+r)=A(1+r)3.T_3 = T_2 + T_2\cdot r = T_2(1+r) = A(1+r)^3.

b) Dự đoán công thức và chứng minh bằng quy nạp.

Từ các kết quả ở ý a), ta dự đoán tổng số tiền thu được sau nn kì là:
Tn=A(1+r)n(n∈N∗).(∗)T_n = A(1+r)^n \quad (n\in\mathbb{N}^*). \qquad (*)

Ta chứng minh (∗)(*) đúng với mọi số nguyên dương nn bằng phương pháp quy nạp toán học.

Bước 1 (cơ sở quy nạp). Với n=1n=1: vế trái là T1=A(1+r)T_1 = A(1+r), vế phải là A(1+r)1=A(1+r)A(1+r)^1 = A(1+r). Hai vế bằng nhau nên (∗)(*) đúng với n=1n=1.

Bước 2 (bước quy nạp). Giả sử (∗)(*) đúng với n=kn=k (k≥1k\ge 1), tức là
Tk=A(1+r)k.(giả thiết quy nạp)T_k = A(1+r)^k. \quad \text{(giả thiết quy nạp)}

Ta chứng minh (∗)(*) cũng đúng với n=k+1n=k+1, tức là Tk+1=A(1+r)k+1T_{k+1} = A(1+r)^{k+1}.

Thật vậy, sau kì thứ k+1k+1, vốn đầu kì chính là TkT_k, nên theo thể thức lãi kép:
Tk+1=Tk+Tk⋅r=Tk(1+r).T_{k+1} = T_k + T_k\cdot r = T_k(1+r).

Thay giả thiết quy nạp Tk=A(1+r)kT_k = A(1+r)^k vào, ta được:
Tk+1=A(1+r)k⋅(1+r)=A(1+r)k+1.T_{k+1} = A(1+r)^k \cdot (1+r) = A(1+r)^{k+1}.

Vậy (∗)(*) đúng với n=k+1n=k+1.

Kết luận. Theo nguyên lí quy nạp toán học, công thức
Tn=A(1+r)nT_n = A(1+r)^n
đúng với mọi số nguyên dương nn (đpcm).

Đáp số

T1=A(1+r)T_1=A(1+r); T2=A(1+r)2T_2=A(1+r)^2; T3=A(1+r)3T_3=A(1+r)^3Tn=A(1+r)nT_n=A(1+r)^n; đpcm

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.