Chuyên đề học tập Toán 10

Giải Bài 2.1 trang 30 Chuyên đề Toán 10

Phương pháp quy nạp toán học   Đã kiểm chéo

Đề bài

Sử dụng phương pháp quy nạp toán học, chứng minh các đẳng thức sau đúng với mọi số tự nhiên n≥1n \geq 1.

a) 2+4+6+…+2n=n(n+1)2 + 4 + 6 + \ldots + 2n = n(n+1);

b) 12+22+32+…+n2=n(n+1)(2n+1)61^2 + 2^2 + 3^2 + \ldots + n^2 = \dfrac{n(n+1)(2n+1)}{6}.

Lời giải

## a) Chứng minh 2+4+6+…+2n=n(n+1)2 + 4 + 6 + \ldots + 2n = n(n+1) với mọi n≥1n \geq 1

Kí hiệu Sn=2+4+6+…+2nS_n = 2 + 4 + 6 + \ldots + 2n. Ta chứng minh đẳng thức Sn=n(n+1)S_n = n(n+1) (gọi là (1)(1)) bằng quy nạp theo nn.

Bước 1 (cơ sở quy nạp). Với n=1n = 1: vế trái bằng 22, vế phải bằng 1⋅(1+1)=21\cdot(1+1) = 2. Vậy (1)(1) đúng khi n=1n = 1.

Bước 2 (bước quy nạp). Giả sử (1)(1) đúng với n=k≥1n = k \geq 1, tức là
2+4+6+…+2k=k(k+1).2 + 4 + 6 + \ldots + 2k = k(k+1).
Ta chứng minh (1)(1) cũng đúng với n=k+1n = k+1, tức là
2+4+6+…+2k+2(k+1)=(k+1)(k+2).2 + 4 + 6 + \ldots + 2k + 2(k+1) = (k+1)(k+2).
Thật vậy, dùng giả thiết quy nạp:
2+4+…+2k⏟= k(k+1)+2(k+1)=k(k+1)+2(k+1)=(k+1)(k+2).\underbrace{2 + 4 + \ldots + 2k}_{=\,k(k+1)} + 2(k+1) = k(k+1) + 2(k+1) = (k+1)(k+2).
Vậy (1)(1) đúng với n=k+1n = k+1.

Kết luận. Theo nguyên lí quy nạp toán học, đẳng thức 2+4+6+…+2n=n(n+1)2 + 4 + 6 + \ldots + 2n = n(n+1) đúng với mọi số tự nhiên n≥1n \geq 1 (đpcm).

##

b) Chứng minh 12+22+32+…+n2=n(n+1)(2n+1)61^2 + 2^2 + 3^2 + \ldots + n^2 = \dfrac{n(n+1)(2n+1)}{6} với mọi n≥1n \geq 1

Kí hiệu Tn=12+22+…+n2T_n = 1^2 + 2^2 + \ldots + n^2. Ta chứng minh đẳng thức Tn=n(n+1)(2n+1)6T_n = \dfrac{n(n+1)(2n+1)}{6} (gọi là (2)(2)) bằng quy nạp theo nn.

Bước 1 (cơ sở quy nạp). Với n=1n = 1: vế trái bằng 12=11^2 = 1, vế phải bằng 1⋅2⋅36=1\dfrac{1\cdot 2\cdot 3}{6} = 1. Vậy (2)(2) đúng khi n=1n = 1.

Bước 2 (bước quy nạp). Giả sử (2)(2) đúng với n=k≥1n = k \geq 1, tức là
12+22+…+k2=k(k+1)(2k+1)6.1^2 + 2^2 + \ldots + k^2 = \frac{k(k+1)(2k+1)}{6}.
Ta chứng minh (2)(2) cũng đúng với n=k+1n = k+1, tức là
12+22+…+k2+(k+1)2=(k+1)(k+2)(2k+3)6.1^2 + 2^2 + \ldots + k^2 + (k+1)^2 = \frac{(k+1)(k+2)(2k+3)}{6}.
Thật vậy, dùng giả thiết quy nạp:
12+…+k2+(k+1)2=k(k+1)(2k+1)6+(k+1)2=(k+1)[k(2k+1)+6(k+1)]6.1^2 + \ldots + k^2 + (k+1)^2 = \frac{k(k+1)(2k+1)}{6} + (k+1)^2 = \frac{(k+1)\big[k(2k+1) + 6(k+1)\big]}{6}.
Xét biểu thức trong ngoặc vuông:
k(2k+1)+6(k+1)=2k2+k+6k+6=2k2+7k+6=(k+2)(2k+3).k(2k+1) + 6(k+1) = 2k^2 + k + 6k + 6 = 2k^2 + 7k + 6 = (k+2)(2k+3).
Do đó
12+…+k2+(k+1)2=(k+1)(k+2)(2k+3)6=(k+1)[(k+1)+1][2(k+1)+1]6.1^2 + \ldots + k^2 + (k+1)^2 = \frac{(k+1)(k+2)(2k+3)}{6} = \frac{(k+1)\big[(k+1)+1\big]\big[2(k+1)+1\big]}{6}.
Vậy (2)(2) đúng với n=k+1n = k+1.

Kết luận. Theo nguyên lí quy nạp toán học, đẳng thức 12+22+…+n2=n(n+1)(2n+1)61^2 + 2^2 + \ldots + n^2 = \dfrac{n(n+1)(2n+1)}{6} đúng với mọi số tự nhiên n≥1n \geq 1 (đpcm).

Đáp số

đpcmđpcm

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.