Chuyên đề học tập Toán 10

Giải Luyện tập 3 trang 42 Chuyên đề Toán 10

Bán kính qua tiêu, tâm sai và đường chuẩn   Đã kiểm chéo

Đề bài

Cho elip x236+y220=1\dfrac{x^2}{36} + \dfrac{y^2}{20} = 1, điểm MM thay đổi trên elip. Hỏi khoảng cách từ MM tới một tiêu điểm của elip lớn nhất bằng bao nhiêu, nhỏ nhất bằng bao nhiêu?

Lời giải

Bước 1. Xác định các yếu tố của elip.

Elip có phương trình chính tắc x236+y220=1\dfrac{x^2}{36}+\dfrac{y^2}{20}=1, suy ra:

a2=36⇒a=6,b2=20.a^2=36\Rightarrow a=6,\qquad b^2=20.

Khi đó c2=a2−b2=36−20=16⇒c=4.c^2=a^2-b^2=36-20=16\Rightarrow c=4.

Tâm sai: e=ca=46=23.e=\dfrac{c}{a}=\dfrac{4}{6}=\dfrac{2}{3}.

Bước 2. Dùng công thức bán kính qua tiêu.

Với điểm M(x;y)M(x;y) thuộc elip (−a≤x≤a-a\le x\le a, tức −6≤x≤6-6\le x\le 6), bán kính qua tiêu tới hai tiêu điểm F1(−c;0)F_1(-c;0), F2(c;0)F_2(c;0) là:

MF1=a+cax=6+23x,MF2=a−cax=6−23x.MF_1=a+\dfrac{c}{a}x=6+\dfrac{2}{3}x,\qquad MF_2=a-\dfrac{c}{a}x=6-\dfrac{2}{3}x.

Bước 3. Tìm giá trị lớn nhất, nhỏ nhất của khoảng cách từ MM tới một tiêu điểm.

Xét khoảng cách tới tiêu điểm F2F_2: MF2=6−23xMF_2=6-\dfrac{2}{3}x với −6≤x≤6-6\le x\le 6.

- MF2MF_2 lớn nhất khi x=−6x=-6 (đỉnh ở xa F2F_2 nhất):
MF2=6−23⋅(−6)=6+4=10=a+c.MF_2=6-\dfrac{2}{3}\cdot(-6)=6+4=10=a+c.
- MF2MF_2 nhỏ nhất khi x=6x=6 (đỉnh ở gần F2F_2 nhất):
MF2=6−23⋅6=6−4=2=a−c.MF_2=6-\dfrac{2}{3}\cdot 6=6-4=2=a-c.

(Với tiêu điểm còn lại F1F_1 kết quả hoàn toàn tương tự.)

Kết luận. Khoảng cách từ MM tới một tiêu điểm của elip:
- Lớn nhất bằng a+c=10a+c=10 (khi MM ở đỉnh xa tiêu điểm đó).
- Nhỏ nhất bằng a−c=2a-c=2 (khi MM ở đỉnh gần tiêu điểm đó).

Đáp số

Lớn nhất bằng 10Nhỏ nhất bằng 2

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.