Giải Vận dụng 1 trang 43 Chuyên đề Toán 10
Đề bài
Với thông tin được đưa ra trong tình huống mở đầu, lập phương trình chính tắc của elip quỹ đạo của Trái Đất, với 1 đơn vị đo trên mặt phẳng toạ độ ứng với km trên thực tế.
Lời giải
Dữ kiện từ tình huống mở đầu. Trái Đất chuyển động quanh Mặt Trời theo quỹ đạo là một đường elip, trong đó Mặt Trời nằm ở một tiêu điểm. Khoảng cách nhỏ nhất (điểm cận nhật) và lớn nhất (điểm viễn nhật) từ Trái Đất đến Mặt Trời lần lượt là khoảng triệu km và triệu km.
Chọn hệ toạ độ. Chọn hệ trục sao cho elip có phương trình chính tắc
với các tiêu điểm nằm trên trục . Vì đơn vị trên mặt phẳng toạ độ ứng với km nên ta đo khoảng cách theo đơn vị triệu km.
Lập các mối liên hệ. Gọi là tiêu điểm trùng với Mặt Trời. Với elip, khoảng cách từ một điểm trên elip đến một tiêu điểm đạt:
- Giá trị lớn nhất bằng (tại đỉnh xa tiêu điểm — điểm viễn nhật);
- Giá trị nhỏ nhất bằng (tại đỉnh gần tiêu điểm — điểm cận nhật).
Do đó:
Giải tìm và .
Tính . Với elip ta có :
Phương trình chính tắc của quỹ đạo.
Kiểm tra lại. Từ phương trình: ; . Khi đó khoảng cách lớn nhất đến tiêu điểm là và nhỏ nhất là (triệu km), đúng bằng dữ kiện ban đầu. Vậy kết quả hợp lí.
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.