Giải Bài 3.5 trang 45 Chuyên đề Toán 10
Đề bài
Với tâm sai khoảng 0,244, quỹ đạo elip của sao Diêm Vương "dẹt" hơn so với quỹ đạo của tám hành tinh trong hệ Mặt Trời (xem Em có biết? ở cuối bài). Nửa độ dài trục lớn của elip quỹ đạo là khoảng km. Tìm khoảng cách gần nhất và khoảng cách xa nhất giữa sao Diêm Vương và tâm Mặt Trời (tiêu điểm của quỹ đạo) (theo nssdc.gsfc.nasa.gov).
Lời giải
Thiết lập mô hình.
Chọn hệ trục tọa độ sao cho quỹ đạo elip của sao Diêm Vương có phương trình chính tắc
trong đó tâm Mặt Trời nằm tại một tiêu điểm của elip. Hai tiêu điểm là và với .
Theo đề bài:
- Nửa độ dài trục lớn: km.
- Tâm sai: , suy ra .
a) Khoảng cách từ sao Diêm Vương đến tiêu điểm (tâm Mặt Trời).
Xét điểm chạy trên elip và tiêu điểm . Vì nằm trên trục lớn nhận giá trị gần/xa nhất tại hai đỉnh và , nên:
- Khoảng cách gần nhất tới tiêu điểm đạt tại đỉnh cùng phía:
- Khoảng cách xa nhất tới tiêu điểm đạt tại đỉnh đối diện:
Tính khoảng cách gần nhất:
Tính khoảng cách xa nhất:
Kiểm tra lại.
- Tổng hai khoảng cách: km — đúng bằng độ dài trục lớn, hợp lí.
- nên km. Ta có (đơn vị km) — khớp.
Vậy sao Diêm Vương cách tâm Mặt Trời gần nhất khoảng km và xa nhất khoảng km.
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.