Trong mặt phẳng toạ độ, cho hypebol có phương trình chính tắc .
a) Hãy giải thích vì sao nếu điểm thuộc hypebol thì các điểm có toạ độ , , cũng thuộc hypebol (H.3.12).
b) Tìm toạ độ các giao điểm của hypebol với trục hoành. Hypebol có cắt trục tung hay không? Vì sao?
c) Với điểm thuộc hypebol, hãy so sánh với .
Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 47 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):
Hình 3.12: Hypebol trong hệ trục Oxy (hai nhánh màu đỏ mở sang trái và phải). Hai tiêu điểm và trên trục hoành. Hai đỉnh và . Hình chữ nhật cơ sở có các cạnh tại , . Hai đường tiệm cận và (màu xanh) đi qua các đỉnh của hình chữ nhật cơ sở. Điểm nằm trên nhánh phải.
Lời giải
a) Vì thuộc hypebol nên toạ độ của nó thoả mãn phương trình chính tắc:
Trong phương trình này, và chỉ xuất hiện ở dạng bình phương và . Mà và , nên khi thay đổi dấu của hoành độ hoặc tung độ (hoặc cả hai), vế trái không đổi:
Vậy ba điểm , , đều thoả mãn phương trình, tức là cùng thuộc hypebol. Điều này cho thấy hypebol nhận cả hai trục toạ độ làm trục đối xứng và nhận gốc làm tâm đối xứng.
b) *Giao điểm với trục hoành:* trên trục hoành có . Thay vào phương trình:
Vậy hypebol cắt trục hoành tại hai điểm và (hai đỉnh của hypebol).
*Giao điểm với trục tung:* trên trục tung có . Thay vào phương trình:
Phương trình này vô nghiệm. Vậy hypebol không cắt trục tung, vì không có điểm nào trên trục tung thoả mãn phương trình chính tắc của hypebol.
c) Vì thuộc hypebol nên:
Do nên , suy ra . Vì nên:
Dấu bằng xảy ra khi , tức là tại hai đỉnh , .
Đáp số
đpcmCắt trục hoành tại và ; không cắt trục tung (vì vô nghiệm)
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.