Chuyên đề học tập Toán 10

Giải Bài 3.9 trang 52 Chuyên đề Toán 10

Bài 6. Hypebol   Đã kiểm chéo

Đề bài

Trong mặt phẳng toạ độ, hypebol (H)(H) có phương trình chính tắc. Lập phương trình chính tắc của (H)(H) trong mỗi trường hợp sau:

a) (H)(H) có nửa trục thực bằng 4, tiêu cự bằng 10;

b) (H)(H) có tiêu cự bằng 2132\sqrt{13}, một đường tiệm cận là y=23xy = \dfrac{2}{3}x;

c) (H)(H) có tâm sai e=5e = \sqrt{5}, và đi qua điểm (10;6)(\sqrt{10}; 6).

Lời giải

Hypebol (H)(H) có phương trình chính tắc dạng x2a2−y2b2=1\dfrac{x^2}{a^2} - \dfrac{y^2}{b^2} = 1 (với a>0, b>0a>0,\ b>0), trong đó c2=a2+b2c^2 = a^2 + b^2, tiêu cự bằng 2c2c, nửa trục thực bằng aa, tâm sai e=cae=\dfrac{c}{a} và hai đường tiệm cận là y=±baxy = \pm\dfrac{b}{a}x.

a) Nửa trục thực bằng 4 nên a=4a = 4, suy ra a2=16a^2 = 16.

Tiêu cự bằng 10 nên 2c=102c = 10, suy ra c=5c = 5 và c2=25c^2 = 25.

Ta có b2=c2−a2=25−16=9b^2 = c^2 - a^2 = 25 - 16 = 9.

Vậy phương trình chính tắc của (H)(H) là x216−y29=1\dfrac{x^2}{16} - \dfrac{y^2}{9} = 1.

b) Tiêu cự bằng 2132\sqrt{13} nên 2c=2132c = 2\sqrt{13}, suy ra c=13c = \sqrt{13} và c2=13c^2 = 13.

Một đường tiệm cận là y=23xy = \dfrac{2}{3}x nên ba=23\dfrac{b}{a} = \dfrac{2}{3}, tức b=23ab = \dfrac{2}{3}a, suy ra b2=49a2b^2 = \dfrac{4}{9}a^2.

Từ c2=a2+b2c^2 = a^2 + b^2 ta có a2+49a2=13⇒139a2=13⇒a2=9a^2 + \dfrac{4}{9}a^2 = 13 \Rightarrow \dfrac{13}{9}a^2 = 13 \Rightarrow a^2 = 9.

Khi đó b2=49⋅9=4b^2 = \dfrac{4}{9}\cdot 9 = 4.

Vậy phương trình chính tắc của (H)(H) là x29−y24=1\dfrac{x^2}{9} - \dfrac{y^2}{4} = 1.

c) Tâm sai e=5e = \sqrt{5} nên ca=5⇒c2=5a2\dfrac{c}{a} = \sqrt{5} \Rightarrow c^2 = 5a^2.

Do đó b2=c2−a2=5a2−a2=4a2b^2 = c^2 - a^2 = 5a^2 - a^2 = 4a^2.

Phương trình (H)(H) trở thành x2a2−y24a2=1\dfrac{x^2}{a^2} - \dfrac{y^2}{4a^2} = 1.

Vì (H)(H) đi qua điểm (10; 6)(\sqrt{10};\ 6) nên thay x=10, y=6x = \sqrt{10},\ y = 6:
10a2−364a2=1⇒10a2−9a2=1⇒1a2=1⇒a2=1.\dfrac{10}{a^2} - \dfrac{36}{4a^2} = 1 \Rightarrow \dfrac{10}{a^2} - \dfrac{9}{a^2} = 1 \Rightarrow \dfrac{1}{a^2} = 1 \Rightarrow a^2 = 1.

Khi đó b2=4a2=4b^2 = 4a^2 = 4.

Thử lại: 101−364=10−9=1\dfrac{10}{1} - \dfrac{36}{4} = 10 - 9 = 1 (thoả mãn).

Vậy phương trình chính tắc của (H)(H) là x21−y24=1\dfrac{x^2}{1} - \dfrac{y^2}{4} = 1, hay x2−y24=1x^2 - \dfrac{y^2}{4} = 1.

Đáp số

x216−y29=1\dfrac{x^2}{16} - \dfrac{y^2}{9} = 1x29−y24=1\dfrac{x^2}{9} - \dfrac{y^2}{4} = 1x21−y24=1\dfrac{x^2}{1} - \dfrac{y^2}{4} = 1

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.