Chuyên đề học tập Toán 11

Giải Bài 1.17 trang 23 Chuyên đề Toán 11

Bài 5. Phép dời hình   Đã kiểm chéo

Đề bài

Bằng quan sát, hãy chỉ ra trong mỗi hình trong Hình 1.37 một phép dời hình biến hình vuông A\mathcal{A} thành hình vuông A′\mathcal{A}', đồng thời biến hình bình hành B\mathcal{B} thành hình bình hành B′\mathcal{B}'.

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 23 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Hình 1.37 gồm bốn hình nhỏ a), b), c), d); mỗi hình là một băng chữ nhật chia ô vuông, trong băng có hình vuông A\mathcal{A} tô tím cùng ảnh A′\mathcal{A}' và hình bình hành B\mathcal{B} tô xanh cùng ảnh B′\mathcal{B}'.

a) A\mathcal{A} ở hàng trên nửa trái, A′\mathcal{A}' ở hàng trên nửa phải; B\mathcal{B} ở hàng dưới nửa trái, B′\mathcal{B}' ở hàng dưới nửa phải, hai hình bình hành cùng hướng nghiêng; phía trên băng vẽ vectơ u⃗\vec{u} nằm ngang hướng sang phải.

b) Giữa băng có đường thẳng Δ\Delta thẳng đứng; A\mathcal{A} và A′\mathcal{A}' là hai ô vuông kề nhau ở hàng trên, nằm hai bên Δ\Delta; B\mathcal{B} và B′\mathcal{B}' ở hàng dưới nghiêng ngược chiều nhau, chụm lại thành hình chữ V nhận Δ\Delta làm trục.

c) Điểm OO nằm trên cạnh dưới, ở giữa băng; A\mathcal{A} ở hàng trên phía trái OO, A′\mathcal{A}' ở hàng dưới phía phải OO; B\mathcal{B} ở hàng dưới phía trái OO, B′\mathcal{B}' ở hàng trên phía phải OO và nghiêng ngược chiều với B\mathcal{B}.

d) Đường thẳng dd nằm ngang chạy giữa băng; A\mathcal{A} ở hàng trên phía trái, A′\mathcal{A}' ở hàng dưới phía phải; B\mathcal{B} ở hàng dưới phía trái, B′\mathcal{B}' ở hàng trên phía phải, hai hình bình hành nghiêng ngược chiều nhau; phía dưới băng vẽ vectơ u⃗\vec{u} nằm ngang hướng sang phải.

Lời giải

Phép dời hình là phép biến hình bảo toàn khoảng cách giữa hai điểm bất kì. Để nhận ra phép dời hình biến đồng thời hình vuông A\mathcal{A} thành A′\mathcal{A}' và hình bình hành B\mathcal{B} thành B′\mathcal{B}', ta quan sát xem các hình chỉ bị dời đi (giữ nguyên hướng), bị xoay hay bị lật ngược.

a) Trong Hình 1.37a, hình vuông A′\mathcal{A}' và hình bình hành B′\mathcal{B}' có cùng hướng với A\mathcal{A} và B\mathcal{B} (không bị xoay, không bị lật), chỉ cùng dịch chuyển theo một hướng với một khoảng cách như nhau. Gọi v⃗\vec{v} là vectơ nối một đỉnh của A\mathcal{A} với đỉnh tương ứng của A′\mathcal{A}'.

Vậy phép dời hình cần tìm là phép tịnh tiến theo vectơ v⃗\vec{v}: phép Tv⃗T_{\vec{v}} biến hình vuông A\mathcal{A} thành hình vuông A′\mathcal{A}', đồng thời biến hình bình hành B\mathcal{B} thành hình bình hành B′\mathcal{B}'.

b) Trong Hình 1.37b, hình vuông A′\mathcal{A}' và hình bình hành B′\mathcal{B}' là ảnh "lật ngược" của A\mathcal{A} và B\mathcal{B} qua đường thẳng dd: mỗi điểm và ảnh của nó đối xứng với nhau qua dd (đường thẳng dd là trung trực của đoạn thẳng nối mỗi điểm với ảnh của nó).

Vậy phép dời hình cần tìm là phép đối xứng trục dd: phép Đd\text{Đ}_d biến hình vuông A\mathcal{A} thành hình vuông A′\mathcal{A}', đồng thời biến hình bình hành B\mathcal{B} thành hình bình hành B′\mathcal{B}'.

Đáp số

a) Phép tịnh tiến theo vectơ v⃗\vec{v} biến A\mathcal{A} thành A′\mathcal{A}' và B\mathcal{B} thành B′\mathcal{B}'b) Phép đối xứng trục dd biến A\mathcal{A} thành A′\mathcal{A}' và B\mathcal{B} thành B′\mathcal{B}'

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.