Chuyên đề học tập Toán 11

Giải Hoạt động trang 30 Chuyên đề Toán 11

Bài 7. Phép đồng dạng   Đã kiểm chéo

Đề bài

Hai tấm ảnh Dinh Thống Nhất ở hình trên giống nhau về hình dạng, chỉ khác nhau về kích thước.

a) Hãy đo và cho biết chiều dài, chiều rộng của tấm ảnh lớn tương ứng gấp mấy lần chiều dài, chiều rộng của tấm ảnh nhỏ.

b) Nếu lấy hai vị trí AA, BB bất kì thuộc tấm ảnh nhỏ và các vị trí A′A', B′B' tương ứng với chúng trên tấm ảnh lớn thì khoảng cách giữa A′A' và B′B' gấp mấy lần khoảng cách giữa AA và BB? Hãy lấy ví dụ cụ thể các vị trí và đo để kiểm tra câu trả lời của bạn.

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 30 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Hình 1.50: hai tấm ảnh chụp từ trên cao của Dinh Thống Nhất (TP. Hồ Chí Minh) với cùng bố cục, một tấm nhỏ và một tấm lớn hơn, giống nhau về hình dạng nhưng khác nhau về kích thước.

Lời giải

Nhận xét chung. Hai tấm ảnh chụp cùng một đối tượng (Dinh Thống Nhất) với cùng bố cục, chỉ khác nhau về kích thước. Vì ảnh lớn thu được từ ảnh nhỏ bằng cách phóng to đều theo mọi phương nên nó là *ảnh đồng dạng* của ảnh nhỏ. Ta gọi tỉ số phóng to là kk (tỉ số đồng dạng).

a) So sánh chiều dài và chiều rộng.

Dùng thước đo các cạnh của hai tấm ảnh. Chẳng hạn đo được:

- Tấm ảnh nhỏ: chiều dài a=4 cma = 4\ \text{cm}, chiều rộng b=3 cmb = 3\ \text{cm}.
- Tấm ảnh lớn: chiều dài a′=6 cma' = 6\ \text{cm}, chiều rộng b′=4,5 cmb' = 4{,}5\ \text{cm}.

Lập tỉ số:
a′a=64=1,5,b′b=4,53=1,5.\frac{a'}{a}=\frac{6}{4}=1{,}5,\qquad \frac{b'}{b}=\frac{4{,}5}{3}=1{,}5.

Vậy chiều dài và chiều rộng của tấm ảnh lớn cùng gấp một số lần như nhau chiều dài, chiều rộng của tấm ảnh nhỏ (ở ví dụ này là gấp 1,51{,}5 lần). Đây chính là tỉ số đồng dạng k=1,5k = 1{,}5.

b) So sánh khoảng cách giữa hai điểm bất kì.

Lấy hai vị trí AA, BB bất kì trên ảnh nhỏ và hai vị trí tương ứng A′A', B′B' trên ảnh lớn. Vì ảnh lớn là ảnh phóng to đều của ảnh nhỏ theo cùng tỉ số kk nên mọi khoảng cách đều được nhân với kk:
A′B′AB=k=1,5,tức làA′B′=1,5 AB.\frac{A'B'}{AB}=k=1{,}5,\quad\text{tức là}\quad A'B' = 1{,}5\,AB.

*Kiểm tra bằng ví dụ cụ thể:* chọn AA, BB là hai góc chéo nhau của tấm ảnh nhỏ, đo được AB=5 cmAB = 5\ \text{cm} (đường chéo của hình 4×34\times 3: 42+32=5\sqrt{4^2+3^2}=5). Đo đường chéo tương ứng trên ảnh lớn được A′B′=7,5 cmA'B' = 7{,}5\ \text{cm} (đúng bằng 62+4,52=7,5\sqrt{6^2+4{,}5^2}=7{,}5). Khi đó
A′B′AB=7,55=1,5,\frac{A'B'}{AB}=\frac{7{,}5}{5}=1{,}5,
đúng bằng tỉ số tìm được ở câu a). Vậy khoảng cách giữa hai vị trí tương ứng trên ảnh lớn luôn gấp cùng một số lần (k=1,5k = 1{,}5) khoảng cách giữa hai vị trí trên ảnh nhỏ.

Đáp số

Chiều dài và chiều rộng của ảnh lớn cùng gấp một số lần như nhau (tỉ số đồng dạng kk); theo ví dụ đo được k=1,5k = 1{,}5 lầnA′B′=k ABA'B' = k\,AB với cùng tỉ số kk ở câu a) (ví dụ A′B′=1,5 ABA'B' = 1{,}5\,AB)

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.