Chuyên đề học tập Toán 11

Giải Luyện tập 2 trang 31 Chuyên đề Toán 11

Bài 7. Phép đồng dạng   Đã kiểm chéo

Đề bài

Cho đường thẳng dd và hai điểm phân biệt AA, BB. Điểm MM thay đổi trên đường thẳng dd. Gọi NN là điểm đối xứng của MM qua đường thẳng ABAB và PP là trung điểm của đoạn thẳng BNBN. Chứng minh rằng PP thuộc một đường thẳng cố định.

Lời giải

Phân tích phép biến hình. Ta lần lượt đi từ MM đến PP qua hai phép biến hình.

Bước 1 — Phép đối xứng trục. Vì NN là điểm đối xứng của MM qua đường thẳng ABAB nên
N=ĐAB(M).N = \mathrm{Đ}_{AB}(M).
Đây là phép đối xứng trục với trục ABAB cố định (vì AA, BB cố định). Khi MM chạy trên đường thẳng dd, ảnh NN chạy trên đường thẳng
d′=ĐAB(d),d' = \mathrm{Đ}_{AB}(d),
là ảnh của dd qua phép đối xứng trục ABAB. Do ABAB và dd đều cố định nên d′d' là một đường thẳng cố định.

Bước 2 — Phép vị tự. Vì PP là trung điểm của đoạn BNBN nên
BP→=12 BN→,\overrightarrow{BP} = \tfrac{1}{2}\,\overrightarrow{BN},
nghĩa là
P=V(B,  12)(N),P = V_{\left(B,\;\frac{1}{2}\right)}(N),
là phép vị tự tâm BB, tỉ số k=12k = \dfrac{1}{2} (tâm BB cố định, tỉ số không đổi).

Bước 3 — Kết luận. Hợp thành hai phép trên cho phép biến hình
f=V(B,  12)∘ĐAB,f = V_{\left(B,\;\frac{1}{2}\right)} \circ \mathrm{Đ}_{AB},
biến MM thành PP. Đây là một phép đồng dạng tỉ số ∣1⋅12∣=12\left|1\cdot\dfrac{1}{2}\right| = \dfrac{1}{2} (hợp của phép đối xứng trục — tỉ số 11 — với phép vị tự tỉ số 12\dfrac12).

Phép đồng dạng biến một đường thẳng thành một đường thẳng. Cụ thể, phép vị tự V(B,12)V_{\left(B,\frac12\right)} biến đường thẳng cố định d′d' thành đường thẳng
Δ=V(B,  12)(d′),\Delta = V_{\left(B,\;\frac{1}{2}\right)}(d'),
với Δ∥d′\Delta \parallel d'. Vì BB, tỉ số 12\dfrac12 và d′d' đều cố định nên Δ\Delta là một đường thẳng cố định.

Khi MM thay đổi trên dd, ta luôn có P=f(M)∈ΔP = f(M) \in \Delta. Vậy điểm PP luôn thuộc đường thẳng cố định Δ=V(B,12)(ĐAB(d))\Delta = V_{\left(B,\frac12\right)}\big(\mathrm{Đ}_{AB}(d)\big) (đpcm).

Đáp số

đpcm

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.