Giải Bài 1.26 trang 31 Chuyên đề Toán 11
Đề bài
Hai hình và trong Hình 1.52 được vẽ trên mặt phẳng toạ độ . Bằng quan sát, hãy chỉ ra một phép đối xứng trục và một phép vị tự sao cho phép đồng dạng có được bằng cách thực hiện liên tiếp hai phép và (thực hiện trước, sau) biến hình thành hình .
Hình 1.52: Trên mặt phẳng toạ độ Oxy. Hình nhỏ (hình lưỡi liềm) nằm ở phía dưới bên trái, khoảng từ x = -5 đến x = 0, y từ 1 đến 4, miệng lưỡi liềm quay lên trên. Hình lớn (lưỡi liềm lớn gấp đôi) nằm phía trên bên phải, khoảng x từ -2 đến 7, y từ 2 đến 8, miệng lưỡi liềm quay xuống dưới. có kích thước gấp đôi .
Lời giải
Phân tích bằng quan sát.
So sánh hai hình và trên Hình 1.52:
- Về *kích thước*: lớn gấp đôi , nên phép đồng dạng cần tìm có tỉ số , tức phép vị tự phải có tỉ số .
- Về *chiều của miệng lưỡi liềm*: miệng của quay lên trên, còn miệng của quay xuống dưới, nên trước hết phải "lật" hình qua một trục nằm ngang: chọn là phép đối xứng qua trục .
Bước 1. Phép đối xứng trục .
Lấy là phép đối xứng qua trục : mỗi điểm biến thành .
Hình (nằm trong miền , , miệng quay lên trên) biến thành hình nằm trong miền , , bằng và có miệng quay xuống dưới — cùng chiều với .
Bước 2. Phép vị tự .
Vì và cùng chiều và lớn gấp đôi nên là phép vị tự tỉ số , tâm là giao điểm của các đường thẳng nối từng cặp điểm tương ứng của và . Đọc trên hình, ta được .
Khi đó biến mỗi điểm thành với
*Kiểm tra:* điểm của biến thành ; điểm biến thành . Vậy biến thành hình nằm trong miền , — đúng vị trí (phía trên bên phải), đúng kích thước gấp đôi của trên hình, và miệng lưỡi liềm vẫn quay xuống dưới (vì giữ nguyên chiều của hình).
Kết luận. Thực hiện liên tiếp rồi :
ta được phép đồng dạng tỉ số biến hình thành hình , trong đó:
- là phép đối xứng qua trục ;
- là phép vị tự tâm , tỉ số .
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.