Giải Bài 1.31 trang 33 Chuyên đề Toán 11
Đề bài
Cho đường thẳng và hai điểm , cùng thuộc một nửa mặt phẳng bờ . Hai điểm , thay đổi trên sao cho không đổi. Xác định vị trí của hai điểm , để nhỏ nhất.
Lời giải
Phân tích. Vì , cùng nằm trên và không đổi nên là một vectơ cố định có phương song song với . Khi chạy trên thì cũng chạy trên , luôn thỏa .
Bước 1 — Dời điểm theo để "ghép" về đầu mút .
Gọi , tức .
Khi đó (vì cùng bằng cộng hay cộng ), nên tứ giác là hình bình hành và
Do song song với nên phép tịnh tiến không đổi bên, vẫn nằm cùng nửa mặt phẳng bờ với , do đó cùng phía với .
Bước 2 — Quy về tổng hai đoạn có chung điểm chạy .
Bây giờ và là hai điểm cố định cùng phía đối với , còn chạy trên .
Bước 3 — Dùng phép đối xứng trục để cực tiểu .
Gọi là điểm đối xứng của qua đường thẳng . Với mọi ta có , suy ra
theo bất đẳng thức tam giác. Dấu bằng xảy ra khi và chỉ khi , , thẳng hàng, tức là giao điểm của đoạn thẳng với (giao điểm này tồn tại vì và nằm khác phía đối với ).
Bước 4 — Xác định vị trí , .
- , với là ảnh của qua phép đối xứng trục .
- , tức điểm trên sao cho .
Khi đó
Kiểm tra lại. Với vị trí trên: và thẳng hàng nên — đúng bằng giá trị chặn dưới, nên đây thực sự là giá trị nhỏ nhất. (Có thể làm tương tự bằng cách tịnh tiến theo rồi lấy đối xứng qua , kết quả giá trị nhỏ nhất không đổi.)
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.