Chuyên đề học tập Toán 11

Giải Bài 1.32 trang 33 Chuyên đề Toán 11

Bài tập cuối chuyên đề 1   Đã kiểm chéo

Đề bài

Cho tam giác ABCABC nội tiếp đường tròn tâm OO. Các đỉnh BB, CC cố định còn đỉnh AA thay đổi trên đường tròn đó. Vẽ hình bình hành ABCDABCD. Chứng minh rằng điểm DD luôn thuộc một đường tròn cố định.

Lời giải

Phân tích. Vì ABCDABCD là hình bình hành (các đỉnh lấy theo thứ tự) nên hai cạnh đối ADAD và BCBC song song và bằng nhau, do đó:
AD⃗=BC⃗.\vec{AD} = \vec{BC}.

Điều này có nghĩa: điểm DD là ảnh của điểm AA qua phép tịnh tiến theo vectơ BC⃗\vec{BC}:
D=TBC⃗(A).D = T_{\vec{BC}}(A).

Nhận xét về tính cố định. Do BB, CC cố định nên vectơ BC⃗\vec{BC} là một vectơ cố định, suy ra phép tịnh tiến TBC⃗T_{\vec{BC}} là một phép tịnh tiến cố định (không đổi khi AA thay đổi).

Tìm quỹ tích của DD. Khi AA thay đổi, AA luôn chạy trên đường tròn (O;R)(O;R) đã cho. Phép tịnh tiến là một phép dời hình, nó biến đường tròn thành đường tròn có cùng bán kính. Vậy khi AA chạy trên (O;R)(O;R) thì ảnh D=TBC⃗(A)D = T_{\vec{BC}}(A) chạy trên đường tròn (O′;R)(O';R) là ảnh của (O;R)(O;R) qua TBC⃗T_{\vec{BC}}, trong đó tâm O′O' xác định bởi:
OO′⃗=BC⃗.\vec{OO'} = \vec{BC}.

Kết luận. Vì OO cố định và BC⃗\vec{BC} cố định nên O′O' là điểm cố định; bán kính RR không đổi. Do đó đường tròn (O′;R)(O';R) là một đường tròn cố định, và điểm DD luôn thuộc đường tròn cố định (O′;R)(O';R) này. ■\quad\blacksquare

*(Kiểm tra bằng tọa độ vectơ: từ AD⃗=BC⃗\vec{AD}=\vec{BC} ta có D=A+BC⃗D = A + \vec{BC}. Vì ∣OA∣=R|OA| = R không đổi và OO′⃗=BC⃗\vec{OO'}=\vec{BC} nên O′D⃗=O′O⃗+OA⃗+AD⃗=−BC⃗+OA⃗+BC⃗=OA⃗\vec{O'D} = \vec{O'O}+\vec{OA}+\vec{AD} = -\vec{BC}+\vec{OA}+\vec{BC} = \vec{OA}, suy ra ∣O′D∣=∣OA∣=R|O'D| = |OA| = R — đúng, DD luôn cách O′O' một khoảng RR cố định.)*

Đáp số

đpcm — DD thuộc đường tròn cố định (O′;R)(O';R) là ảnh của (O;R)(O;R) qua phép tịnh tiến theo vectơ BC⃗\vec{BC}, với OO′⃗=BC⃗\vec{OO'}=\vec{BC}

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.