Giải Bài 1.34 trang 33 Chuyên đề Toán 11
Đề bài
Bằng quan sát và đo đạc, hãy cho biết hai hình sau (H.1.55) có đồng dạng với nhau hay không.
Hình 1.55 gồm hai hình chữ nhật nền xanh đậm, mỗi hình chứa một họa tiết dạng các đường cong mảnh màu vàng (đường spirograph/guilloché) đan vào nhau tạo thành dải lượn sóng. Hình bên trái nằm ngang, hình bên phải cao hơn (nằm dọc), cùng một mẫu họa tiết nhưng ở tỉ lệ/kích thước khung khác nhau.
Lời giải
Hai hình trong H.1.55 (một hình chữ nhật nằm ngang và một hình chữ nhật dựng đứng, cùng mang một mẫu họa tiết) chỉ đồng dạng với nhau nếu tồn tại một phép đồng dạng tỉ số biến hình này thành hình kia. Khi đó mọi độ dài tương ứng của hai hình đều phải cùng nhân với một hệ số không đổi, nghĩa là tỉ số các kích thước tương ứng phải bằng nhau (đặc biệt, hai khung chữ nhật phải có cùng tỉ lệ dài : rộng).
Quan sát và đo đạc trên Hình 1.55:
- Đo hai cạnh khung chữ nhật bên trái (nằm ngang): chiều dài , chiều rộng ; đo hai cạnh khung chữ nhật bên phải (dựng đứng): chiều dài , chiều rộng .
- Lập các tỉ số kích thước tương ứng và so sánh, ta thấy:
Tức là hệ số phóng to/thu nhỏ theo hai chiều không bằng nhau; điều này cũng thể hiện ở chỗ tỉ lệ dài : rộng của hai khung khác nhau (hình trái bè ngang, hình phải thuôn cao). Do đó một hình không thể là ảnh của hình kia qua một phép đồng dạng.
Kết luận: Tuy hai hình dùng cùng một kiểu họa tiết, nhưng vì tỉ số các kích thước tương ứng không bằng nhau nên hai hình đó KHÔNG đồng dạng với nhau (mẫu họa tiết bên trong đã bị kéo dãn khác nhau theo hai chiều nên không giữ nguyên tỉ lệ).
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.