Chuyên đề học tập Toán 11

Giải Câu hỏi trang 34 Chuyên đề Toán 11

Bài 8. Một vài khái niệm cơ bản   Đã kiểm chéo

Đề bài

Trước khi vào một hội nghị, các đại biểu bắt tay nhau (hai người bắt tay nhau nhiều nhất 1 lần). Có một đại biểu không bắt tay ai hết và thấy rằng có 4 người bắt tay 4 lần, 5 người bắt tay 5 lần và 6 người bắt tay 6 lần. Nếu hội nghị có đúng 16 đại biểu thì ông ta đã đếm nhầm. Vì sao có thể kết luận như vậy?

Lời giải

Mô hình hoá bằng đồ thị. Coi mỗi đại biểu là một đỉnh của đồ thị GG; nối hai đỉnh bằng một cạnh khi hai đại biểu tương ứng bắt tay nhau (hai người bắt tay nhiều nhất 11 lần nên giữa hai đỉnh có nhiều nhất một cạnh). Khi đó số lần bắt tay của một đại biểu chính là bậc của đỉnh tương ứng.

Kiểm tra số đỉnh. Theo lời kể, số đại biểu được phân thành:

1+4+5+6=161 + 4 + 5 + 6 = 16

đúng bằng 1616 đại biểu của hội nghị, nên dữ kiện phủ kín toàn bộ đỉnh của GG: một đỉnh bậc 00, bốn đỉnh bậc 44, năm đỉnh bậc 55 và sáu đỉnh bậc 66.

Tính tổng bậc. Tổng tất cả các bậc của đồ thị là:

S=1⋅0+4⋅4+5⋅5+6⋅6=0+16+25+36=77.S = 1\cdot 0 + 4\cdot 4 + 5\cdot 5 + 6\cdot 6 = 0 + 16 + 25 + 36 = 77.

Áp dụng định lí bắt tay. Mỗi cạnh được tính vào bậc của đúng hai đỉnh (hai đầu mút của nó), nên tổng tất cả các bậc của một đồ thị luôn bằng hai lần số cạnh:

∑vdeg⁡(v)=2 ∣E∣,\sum_{v} \deg(v) = 2\,|E|,

tức tổng các bậc luôn là một số chẵn.

Kết luận. Ở đây S=77S = 77 là một số lẻ, mâu thuẫn với định lí bắt tay. Vậy không thể tồn tại cách bắt tay đúng như lời kể với 1616 đại biểu, nghĩa là ông đại biểu kia đã đếm nhầm (đpcm).

Đáp số

Tổng số lần bắt tay =77= 77 (số lẻ), trái với định lí bắt tay (phải là số chẵn) nên ông ta đã đếm nhầm — đpcm

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.