Chuyên đề học tập Toán 11

Giải Bài 3.11 trang 66 Chuyên đề Toán 11

Bài 11. Hình chiếu vuông góc và hình chiếu trục đo   Đã kiểm chéo

Đề bài

Hình chiếu trục đo của một vật thể được vẽ trên giấy kẻ ô tam giác đều như trong Hình 3.31. Quy ước độ dài mỗi cạnh của tam giác đều là 10 cm, tính thể tích của vật thể đó.

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 66 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Hình 3.31: Hình chiếu trục đo của một vật thể dạng khối bậc (chữ L đứng) vẽ trên giấy kẻ ô tam giác đều (lưới isometric). Vật thể gồm hai khối hộp chữ nhật xếp bậc thang: một khối thấp phía trước và một khối cao hơn phía sau tạo thành hình bậc. Mỗi cạnh của ô tam giác đều quy ước dài 10 cm, dùng đếm số ô để xác định kích thước các cạnh của vật thể.

Lời giải

Phân tích hình vẽ và cách đọc kích thước

Hình chiếu trục đo vẽ trên giấy kẻ ô tam giác đều là *hình chiếu trục đo vuông góc đều* (isometric): ba phương của ba trục O′x′O'x', O′y′O'y', O′z′O'z' trùng với ba hướng cạnh của lưới tam giác, và hệ số biến dạng theo cả ba trục bằng nhau (lấy bằng 1). Do đó ta chỉ cần đếm số cạnh ô tam giác dọc theo mỗi chiều của vật thể; mỗi cạnh ứng với 10 cm10\text{ cm} thật.

Vật thể là một khối bậc (chữ L đứng), gồm một khối thấp ở phía trước và một khối cao hơn ở phía sau. Đếm số ô trên Hình 3.31 được các kích thước (đơn vị: cm):

- Bề dày (chiều rộng) của vật thể: 22 cạnh ô =20 cm= 20\text{ cm} (như nhau cho cả hai khối).
- Khối hộp dưới (thấp, phía trước): dài 20 cm20\text{ cm}, rộng 20 cm20\text{ cm}, cao 10 cm10\text{ cm}.
- Khối hộp trên (phần nhô cao phía sau): dài 10 cm10\text{ cm}, rộng 20 cm20\text{ cm}, cao 10 cm10\text{ cm} (chồng thêm lên để tạo bậc, nên tổng chiều cao chỗ cao nhất là 20 cm20\text{ cm}).

Chia vật thể thành hai hình hộp chữ nhật

Cắt vật thể bởi mặt phẳng nằm ngang ở độ cao 10 cm10\text{ cm}, ta được hai hình hộp chữ nhật:

*Khối 1 (nằm dưới, chạy suốt):*
V1=20⋅20⋅10=4000 (cm3).V_1 = 20 \cdot 20 \cdot 10 = 4000\ (\text{cm}^3).

*Khối 2 (phần cao phía sau):*
V2=10⋅20⋅10=2000 (cm3).V_2 = 10 \cdot 20 \cdot 10 = 2000\ (\text{cm}^3).

Thể tích vật thể
V=V1+V2=4000+2000=6000 (cm3).V = V_1 + V_2 = 4000 + 2000 = 6000\ (\text{cm}^3).

Kiểm tra lại: Mặt cắt ngang (theo bề dày 20 cm20\text{ cm}) của vật thể là một hình chữ L gồm 33 ô vuông 10×1010\times10, có diện tích 3⋅(10⋅10)=300 cm23 \cdot (10\cdot 10) = 300\ \text{cm}^2. Khi đó V=S⋅bề dày=300⋅20=6000 cm3V = S \cdot \text{bề dày} = 300 \cdot 20 = 6000\ \text{cm}^3, khớp với kết quả trên.

Vậy thể tích vật thể là 6000 cm36000\ \text{cm}^3 (tức 66 lít).

Đáp số

V=6000 cm3V = 6000\ \text{cm}^3 (= 6 lít)

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.