Chuyên đề học tập Toán 11

Giải Hoạt động 4 trang 72 Chuyên đề Toán 11

Bài 12. Bản vẽ kĩ thuật   Đã kiểm chéo

Đề bài

Quan sát bản vẽ kĩ thuật trong Hình 3.32 và trả lời các câu hỏi sau:

a) Các hình biểu diễn trong bản vẽ có giúp hình dung được hình dạng và cấu tạo của vật thể hay không?

b) Có kích thước nào của vật thể mà em không thể xác định được từ bản vẽ hay không?

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 72 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Hình 3.32 là bản vẽ kĩ thuật của chi tiết máy "Khối chữ T", vẽ trên khổ giấy A3 (420×297420 \times 297 mm). Khung bản vẽ cách cạnh trái của khổ giấy 20 mm và cách ba cạnh còn lại 10 mm; khung tên đặt ở góc dưới bên phải. Bản vẽ gồm ba hình chiếu vuông góc và một hình chiếu trục đo của vật thể.

- Hình chiếu đứng (ô trên, bên trái): có dạng chữ T gồm một thanh ngang ở trên và một chân thẳng đứng ở giữa đi xuống. Thanh ngang phía trên có chiều cao 20; chân chữ T có chiều cao 40 (ghi dọc bên trái), nên tổng chiều cao của vật thể là 20+40=6020 + 40 = 60.

- Hình chiếu cạnh (ô trên, bên phải): là một hình chữ nhật đứng, hẹp, có chiều rộng 20 (ghi ở phía trên). Bên trong có hai nét đứt mảnh thể hiện hai cạnh bị che khuất ở phần dưới (chân) của khối chữ T.

- Hình chiếu bằng (ô dưới, ở giữa): là một hình chữ nhật nằm ngang, chia theo chiều dài thành ba đoạn 30, 20 và 20 (tổng chiều dài 30+20+20=7030 + 20 + 20 = 70). Hai nét đứt thẳng đứng bên trong (ở đoạn giữa rộng 20) thể hiện vị trí của chân chữ T.

- Hình chiếu trục đo (bên phải): khối chữ T nhìn theo hình chiếu trục đo, gồm một thanh nằm ngang phía trên và một chân vuông góc đi xuống, cho hình dung tổng thể hình dạng khối.

Khung tên ghi: tên vật thể "Khối chữ T"; vật liệu "Hợp kim"; tỉ lệ 5:15 : 1; bài số 10; người vẽ Lê Văn A (20/11/22); kiểm tra Vũ Văn B (20/11/22); yêu cầu kĩ thuật: mạ kẽm.

Lời giải

a) Các hình biểu diễn trong bản vẽ có giúp hình dung được hình dạng và cấu tạo của vật thể hay không?

Có. Bản vẽ sử dụng phối hợp bốn hình biểu diễn, mỗi hình bổ sung thông tin cho nhau:

- *Hình chiếu đứng* cho thấy mặt trước có dạng chữ T: một thanh ngang ở trên và một chân thẳng đứng ở giữa đi xuống.
- *Hình chiếu bằng* cho thấy mặt trên là hình chữ nhật, cùng với hai nét đứt xác định vị trí của chân chữ T so với thanh ngang.
- *Hình chiếu cạnh* cho thấy bề dày (chiều rộng) của vật thể và hai nét đứt thể hiện phần bị che khuất ở chân.
- *Hình chiếu trục đo* cho hình dung trực quan tổng thể khối chữ T.

Ba hình chiếu vuông góc xác định đầy đủ, chính xác hình dạng từng mặt và cấu tạo bên trong (qua nét đứt), còn hình chiếu trục đo giúp hình dung nhanh khối vật thể. Vì vậy, các hình biểu diễn này giúp hình dung được rõ ràng hình dạng và cấu tạo của vật thể.

b) Có kích thước nào của vật thể mà em không thể xác định được từ bản vẽ hay không?

Không. Ta kiểm tra ba kích thước cơ bản (dài – rộng – cao) và các kích thước thành phần:

- *Chiều cao:* thanh ngang cao 2020, chân cao 4040, nên tổng chiều cao là 20+40=6020 + 40 = 60.
- *Chiều dài:* theo hình chiếu bằng chia thành ba đoạn 3030, 2020 và 2020, nên tổng chiều dài là 30+20+20=7030 + 20 + 20 = 70; đồng thời xác định được chân chữ T rộng 2020 nằm ở giữa, cách hai đầu lần lượt 3030 và 2020.
- *Chiều rộng (bề dày):* theo hình chiếu cạnh bằng 2020.

Mọi kích thước đều đã được ghi đầy đủ trên bản vẽ (không có kích thước nào bị thiếu), do đó không có kích thước nào của vật thể mà ta không xác định được. (Lưu ý: tỉ lệ 5:15:1 là tỉ lệ vẽ phóng to; các con số ghi trên bản vẽ là kích thước thật của vật thể nên không cần tính lại qua tỉ lệ.)

Đáp số

CóKhông

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.