Giải Luyện tập 4 trang 72 Chuyên đề Toán 11
Đề bài
Hình 3.38 thể hiện một phần của bản vẽ. Bản vẽ đó có đáp ứng được các nguyên tắc cơ bản của vẽ kĩ thuật hay không? Giải thích vì sao.
Hình 3.38: gồm hình chiếu và hình biểu diễn khối (vật thể bậc thang). Hình chiếu phía trên bên phải là một hình chữ L: cạnh trên ghi 50, phần bên phải ghi 20 (chiều ngang), hai kích thước chiều cao ghi 30 (phần trên) và 20 (phần dưới); một hình chữ L nhỏ khác ghi 20 ở trên và 20 ở cạnh bên. Ở giữa là hình khối 3D dạng bậc thang.
Lời giải
Nhắc lại nguyên tắc cơ bản của vẽ kĩ thuật về ghi kích thước:
- Mỗi kích thước chỉ được ghi một lần trên bản vẽ.
- Không ghi thừa kích thước: không được ghi các kích thước tạo thành một chuỗi khép kín, vì khi đó một kích thước trong chuỗi luôn suy ra được từ các kích thước còn lại nên là dư thừa.
Xét bản vẽ ở Hình 3.38:
Theo chiều cao của vật thể bậc thang, trên bản vẽ đồng thời ghi:
- hai kích thước thành phần là (phần trên) và (phần dưới);
- kích thước tổng là cho toàn bộ chiều cao.
Ba kích thước này không độc lập với nhau vì
Chúng tạo thành một chuỗi kích thước khép kín: chỉ cần ghi hai trong ba kích thước thì kích thước còn lại đã hoàn toàn được xác định. Việc ghi đủ cả ba là ghi thừa một kích thước, vi phạm nguyên tắc "mỗi kích thước chỉ ghi một lần và không ghi thừa kích thước".
Kết luận: Bản vẽ ở Hình 3.38 không đáp ứng được các nguyên tắc cơ bản của vẽ kĩ thuật, vì đã ghi thừa kích thước (các kích thước , và tạo thành chuỗi khép kín do ). Muốn đúng nguyên tắc thì chỉ giữ lại hai trong ba kích thước đó, bỏ bớt một kích thước.
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.