Giải Vận dụng trang 75 Chuyên đề Toán 11
Đề bài
Một nhà máy dự định sử dụng 1 tấn hợp kim để sản xuất các chi tiết máy được mô tả như trong bản vẽ kĩ thuật ở Hình 3.32. Tính số lượng chi tiết máy sản xuất được, biết rằng khối lượng riêng của hợp kim là tấn/m và giả sử rằng lượng hợp kim hao hụt trong sản xuất là không đáng kể.
Bản vẽ kĩ thuật của một chi tiết máy có tên "Khối chữ T", vật liệu hợp kim, tỉ lệ ; các kích thước trên bản vẽ tính bằng milimét. Chi tiết là một khối lăng trụ có mặt cắt hình chữ T, bề dày (chiều sâu) không đổi bằng mm, được thể hiện qua ba hình chiếu vuông góc và một hình chiếu trục đo. Hình chiếu đứng (nhìn từ phía trước) là một hình chữ T gồm: một thanh ngang nằm trên có chiều dài mm và chiều cao mm; một thân đứng nằm chính giữa phía dưới thanh ngang, có chiều rộng mm và chiều cao mm. Hình chiếu bằng (nhìn từ trên xuống) là một hình chữ nhật dài mm, sâu mm; theo chiều dài hình chữ nhật được chia thành ba đoạn liên tiếp mm, mm, mm (tính từ trái sang), trong đó hai nét đứt ở vị trí cách mép trái mm và mm là cạnh khuất ứng với hai mặt bên của thân đứng. Hình chiếu cạnh (nhìn từ bên) là một hình chữ nhật rộng (sâu) mm và cao mm. Như vậy chi tiết gồm hai phần hình hộp chữ nhật: thanh ngang kích thước (mm) và thân đứng kích thước (mm) gắn chính giữa phía dưới thanh ngang.
Lời giải
Phân tích hình dạng chi tiết (Khối chữ T).
Chi tiết là khối lăng trụ có mặt cắt hình chữ T, bề dày (chiều sâu) không đổi mm, được ghép từ hai hình hộp chữ nhật:
- Thanh ngang (nằm trên): (mm).
- Thân đứng (ở giữa phía dưới): (mm).
Lưu ý về tỉ lệ bản vẽ. Trên bản vẽ kĩ thuật, các con số ghi kích thước luôn là *kích thước thật* của vật thể, không phụ thuộc vào tỉ lệ. Tỉ lệ chỉ cho biết hình vẽ trên giấy được phóng to lần để dễ quan sát, còn các số , , (mm) đã là kích thước thật. Do đó ta dùng trực tiếp các kích thước này, không chia cho .
Bước 1. Tính thể tích một chi tiết.
Thể tích thanh ngang:
Thể tích thân đứng:
Thể tích một chi tiết:
Bước 2. Đổi đơn vị thể tích ra .
Vì nên:
Bước 3. Tính khối lượng một chi tiết.
Với khối lượng riêng tấn/:
Bước 4. Tính số lượng chi tiết sản xuất được từ 1 tấn hợp kim.
Vì số chi tiết phải là số nguyên nên nhà máy sản xuất được tối đa 2895 chi tiết (phần hợp kim còn lại không đủ làm thêm một chi tiết).
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.