Giải Bài 3.20 trang 80 Chuyên đề Toán 11
Đề bài
Bạn Long nói rằng khi vẽ hình chiếu trục đo thì các hệ số biến dạng luôn nhỏ hơn hoặc bằng 1. Bạn Long nói đúng hay sai? Vì sao?
Lời giải
Bạn Long nói SAI.
Nhắc lại khái niệm. Hình chiếu trục đo của một hình được dựng bằng *phép chiếu song song* hình đó (cùng với hệ trục toạ độ ) lên một mặt phẳng. Gọi , , là hình chiếu của các trục; hệ số biến dạng theo mỗi trục là tỉ số giữa độ dài đoạn thẳng trên trục hình chiếu và độ dài đoạn thẳng tương ứng trên trục thật:
Vì sao Long sai. Phép chiếu dùng ở đây là phép chiếu song song, *không bắt buộc là phép chiếu vuông góc*. Với phép chiếu xiên góc, hình chiếu của một đoạn thẳng có thể dài hơn đoạn thẳng ban đầu, nên hệ số biến dạng hoàn toàn có thể lớn hơn .
Phản ví dụ cụ thể. Chiếu song song lên mặt phẳng (mặt ) theo phương (phương này không vuông góc với , nên là phép chiếu xiên). Xét đoạn đơn vị trên trục là với , . Hình chiếu của là giao của đường thẳng qua phương với mặt :
Khi đó , nên hệ số biến dạng theo trục là
Vậy tồn tại hình chiếu trục đo (xiên góc) có hệ số biến dạng lớn hơn . Khẳng định “hệ số biến dạng luôn nhỏ hơn hoặc bằng ” là không đúng — bạn Long nói sai.
(Chú ý: trong thực hành ta thường dùng hình chiếu trục đo vuông góc đều với hay hình chiếu trục đo xiên góc cân với , đều ; nhưng đó chỉ là những trường hợp quy ước thường gặp, không phải tính chất bắt buộc của mọi phép chiếu.)
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.