Chuyên đề học tập Toán 11

Giải Bài 3.21 trang 80 Chuyên đề Toán 11

Bài tập cuối Chuyên đề 3   Đã kiểm chéo

Đề bài

Hình 3.51 thể hiện hình chiếu đứng và hình chiếu bằng của một đoạn thẳng ABAB trong không gian.

a) Xác định hình chiếu cạnh A3B3A_3B_3 của đoạn thẳng đó.

b) Biết A1B1=10A_1B_1 = 10 cm và A2B2=6A_2B_2 = 6 cm, tính độ dài của A3B3A_3B_3.

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 80 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Hình 3.51: Hệ ba mặt phẳng chiếu với trục xx nằm ngang, trục zz thẳng đứng, gốc OO. Mặt phẳng (P1)(P_1) ở góc phần tư trên trái (hồng), (P3)(P_3) ở trên phải (vàng), (P2)(P_2) ở dưới trái (xanh). Trên (P1)(P_1) (phía trên trục xx) có đoạn thẳng A1B1A_1B_1 với A1A_1 thấp bên trái và B1B_1 cao bên phải (đường xiên đi lên). Trên (P2)(P_2) (phía dưới trục xx) có đoạn thẳng A2B2A_2B_2 nằm gần như ngang với A2A_2 bên trái và B2B_2 bên phải. Các điểm A1,A2A_1, A_2 cùng nằm trên một đường gióng thẳng đứng; B1,B2B_1, B_2 cùng nằm trên một đường gióng thẳng đứng.

Lời giải

## a) Xác định hình chiếu cạnh A3B3A_3B_3

Trong hệ ba mặt phẳng chiếu, một điểm MM có toạ độ (x; y; z)(x;\,y;\,z) trong không gian sẽ có:
- Hình chiếu đứng M1(x; z)M_1(x;\,z) trên (P1)(P_1);
- Hình chiếu bằng M2(x; y)M_2(x;\,y) trên (P2)(P_2);
- Hình chiếu cạnh M3(y; z)M_3(y;\,z) trên (P3)(P_3).

Quan sát Hình 3.51: hình chiếu bằng A2B2A_2B_2 nằm song song với trục OxOx, nghĩa là yA=yBy_A = y_B, tức đoạn thẳng ABAB có độ sâu không đổi (song song với mặt phẳng hình chiếu đứng (P1)(P_1)).

Cách dựng A3B3A_3B_3:
- Từ A1A_1 kẻ đường gióng nằm ngang sang (P3)(P_3); vì yA=0y_A = 0 (tính từ vị trí của A2A_2 so với trục OxOx) nên A3A_3 nằm trên trục OzOz, ở cùng độ cao với A1A_1.
- Từ B1B_1 kẻ đường gióng nằm ngang sang (P3)(P_3); tương tự, B3B_3 nằm trên trục OzOz, ở cùng độ cao với B1B_1.

Kết luận: hình chiếu cạnh A3B3A_3B_3 là đoạn thẳng thẳng đứng nằm trên trục OzOz của mặt phẳng (P3)(P_3), với A3A_3 ở phía dưới và B3B_3 ở phía trên (tương ứng A1A_1 thấp hơn B1B_1 trên hình chiếu đứng).

##

b) Tính độ dài A3B3A_3B_3

Đặt Δx=xB−xA\Delta x = x_B - x_A, Δy=yB−yA\Delta y = y_B - y_A, Δz=zB−zA\Delta z = z_B - z_A. Theo định nghĩa các hình chiếu vuông góc:

A1B1=Δx2+Δz2,A2B2=Δx2+Δy2,A3B3=Δy2+Δz2.A_1B_1 = \sqrt{\Delta x^2 + \Delta z^2}, \qquad A_2B_2 = \sqrt{\Delta x^2 + \Delta y^2}, \qquad A_3B_3 = \sqrt{\Delta y^2 + \Delta z^2}.

Theo câu a), Δy=0\Delta y = 0.

Từ hình chiếu bằng: A2B2=Δx2=∣Δx∣=6A_2B_2 = \sqrt{\Delta x^2} = |\Delta x| = 6 cm, suy ra Δx2=36\Delta x^2 = 36.

Từ hình chiếu đứng: A1B1=Δx2+Δz2=10A_1B_1 = \sqrt{\Delta x^2 + \Delta z^2} = 10 cm, suy ra
Δz2=102−36=64.\Delta z^2 = 10^2 - 36 = 64.

Vậy độ dài hình chiếu cạnh là
A3B3=Δy2+Δz2=0+64=8 (cm).A_3B_3 = \sqrt{\Delta y^2 + \Delta z^2} = \sqrt{0 + 64} = 8 \text{ (cm)}.

*Kiểm tra:* Δx=6\Delta x = 6, Δz=8\Delta z = 8, Δy=0\Delta y = 0 thoả mãn 62+82=100=1026^2 + 8^2 = 100 = 10^2.

Đáp số

A3B3A_3B_3 là đoạn thẳng thẳng đứng nằm trên trục OzOz của (P3)(P_3), A3A_3 thấp hơn B3B_3 (cùng độ cao với A1A_1, B1B_1)A3B3=8A_3B_3 = 8 cm

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.