Chuyên đề học tập Toán 12

Giải Luyện tập 3 trang 32 Chuyên đề Toán 12

Bài toán quy hoạch tuyến tính   Đã kiểm chéo

Đề bài

Giải bài toán quy hoạch tuyến tính sau:
F(x;y)=x+2y→min⁡F(x; y) = x + 2y \to \min
với các ràng buộc
{x≥0, y≥0x+y≥12x+4y≥3.\begin{cases} x \geq 0,\ y \geq 0 \\ x + y \geq 1 \\ 2x + 4y \geq 3. \end{cases}

Lời giải

## Bước 1. Xác định miền nghiệm (miền ràng buộc)

Miền nghiệm DD là giao của các nửa mặt phẳng ứng với hệ ràng buộc:
{x≥0, y≥0x+y≥12x+4y≥3.\begin{cases} x \geq 0,\ y \geq 0 \\ x + y \geq 1 \\ 2x + 4y \geq 3. \end{cases}

Vẽ các đường thẳng biên:
- x=0x=0 (trục OyOy), y=0y=0 (trục OxOx);
- d1:x+y=1d_1: x+y=1 đi qua (1;0)(1;0) và (0;1)(0;1);
- d2:2x+4y=3d_2: 2x+4y=3 đi qua (1,5;0)(1{,}5;0) và (0;34)\left(0;\tfrac{3}{4}\right).

Vì tất cả ràng buộc đều là dấu ≥\geq nên miền nghiệm DD là miền không bị chặn (mở lên phía trên và sang phải).

## Bước 2. Tìm các đỉnh của miền nghiệm

Giao của x=0x=0 và d1d_1: thay x=0x=0 vào x+y=1x+y=1 được y=1y=1 → đỉnh A(0;1)A(0;1) (kiểm tra 2⋅0+4⋅1=4≥32\cdot 0+4\cdot 1=4\geq 3: thỏa mãn).

Giao của d1d_1 và d2d_2: từ x+y=1⇒x=1−yx+y=1 \Rightarrow x=1-y, thay vào 2x+4y=32x+4y=3:
2(1−y)+4y=3⇒2+2y=3⇒y=0,5, x=0,5.2(1-y)+4y=3 \Rightarrow 2+2y=3 \Rightarrow y=0{,}5,\ x=0{,}5.
Đỉnh B(0,5; 0,5)B(0{,}5;\,0{,}5).

Giao của d2d_2 và y=0y=0: thay y=0y=0 vào 2x+4y=32x+4y=3 được x=1,5x=1{,}5 → đỉnh C(1,5;0)C(1{,}5;0) (kiểm tra x+y=1,5≥1x+y=1{,}5\geq 1: thỏa mãn).

Vậy các đỉnh của DD là A(0;1)A(0;1), B(0,5;0,5)B(0{,}5;0{,}5), C(1,5;0)C(1{,}5;0).

## Bước 3. Tính giá trị của FF tại các đỉnh

F(A)=0+2⋅1=2;F(B)=0,5+2⋅0,5=1,5;F(C)=1,5+2⋅0=1,5.F(A)=0+2\cdot 1=2;\qquad F(B)=0{,}5+2\cdot 0{,}5=1{,}5;\qquad F(C)=1{,}5+2\cdot 0=1{,}5.

Vì miền DD không bị chặn theo hướng FF tăng (khi x,yx,y càng lớn thì F=x+2yF=x+2y càng lớn), nên FF không có giá trị lớn nhất nhưng đạt giá trị nhỏ nhất tại một đỉnh.

So sánh: giá trị nhỏ nhất trong ba đỉnh là 1,51{,}5, đạt tại cả hai đỉnh BB và CC.

min⁡DF=1,5.\min_{D} F = 1{,}5.

## Bước 4. Kiểm tra lại đáp số

Nhận xét: ràng buộc 2x+4y≥32x+4y\geq 3 tương đương x+2y≥32=1,5x+2y\geq \dfrac{3}{2}=1{,}5, tức là chính là F(x;y)≥1,5F(x;y)\geq 1{,}5 với mọi điểm thuộc DD.

Do đó F≥1,5F\geq 1{,}5 trên toàn miền, dấu bằng xảy ra khi 2x+4y=32x+4y=3. Kết hợp với các ràng buộc còn lại, FF đạt giá trị nhỏ nhất 1,51{,}5 tại mọi điểm trên đoạn thẳng BCBC (phần đường thẳng 2x+4y=32x+4y=3 nằm trong DD, nối B(0,5;0,5)B(0{,}5;0{,}5) và C(1,5;0)C(1{,}5;0)), chẳng hạn tại BB và CC. Kết quả khớp với Bước 3. ✓

Đáp số

min F = 1,5, đạt tại mọi điểm trên đoạn nối B(0,5; 0,5) và C(1,5; 0); không có giá trị lớn nhất

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.