Chuyên đề học tập Toán 12

Giải Bài 2.9 trang 43 Chuyên đề Toán 12

Bài tập cuối chương II   Đã kiểm chéo

Đề bài

Một công ty dự kiến chi 1 tỉ đồng sản xuất các thùng đựng sơn hình trụ với dung tích 5 ll. Giá sản xuất mặt xung quanh là 100 nghìn đồng/m², giá sản xuất mặt đáy là 120 nghìn đồng/m². Hỏi công ty có thể sản xuất được tối đa bao nhiêu thùng sơn? (Giả sử chi phí cho các mối nối không đáng kể).

Lời giải

Thiết lập bài toán.

Đổi dung tích: 5 l=5 dm3=0,005 m35\,l = 5\ \text{dm}^3 = 0{,}005\ \text{m}^3.

Gọi rr (m) là bán kính đáy và hh (m) là chiều cao của thùng sơn hình trụ (r>0, h>0r>0,\ h>0).

Thùng gồm mặt xung quanh và hai mặt đáy (đáy dưới và nắp trên).

a) Lập hàm chi phí một thùng.

Thể tích thùng: πr2h=0,005⇒h=0,005πr2\pi r^2 h = 0{,}005 \Rightarrow h = \dfrac{0{,}005}{\pi r^2}.

Diện tích xung quanh: Sxq=2πrhS_{xq}=2\pi r h, suy ra
2πrh=2πr⋅0,005πr2=0,01r (m2).2\pi r h = 2\pi r\cdot\dfrac{0{,}005}{\pi r^2}=\dfrac{0{,}01}{r}\ (\text{m}^2).

Diện tích hai đáy: 2πr2 (m2)2\pi r^2\ (\text{m}^2).

Chi phí sản xuất một thùng (đơn vị: nghìn đồng), với giá xung quanh 100100 và giá đáy 120120:
T(r)=100⋅0,01r+120⋅2πr2=1r+240πr2(r>0).T(r)=100\cdot\dfrac{0{,}01}{r}+120\cdot 2\pi r^2=\dfrac{1}{r}+240\pi r^2\quad(r>0).

b) Tìm chi phí nhỏ nhất một thùng.

Đạo hàm:
T′(r)=−1r2+480πr=480πr3−1r2.T'(r)=-\dfrac{1}{r^2}+480\pi r=\dfrac{480\pi r^3-1}{r^2}.

T′(r)=0⇔r3=1480π⇔r=1480π3≈0,0872 (m).T'(r)=0 \Leftrightarrow r^3=\dfrac{1}{480\pi}\Leftrightarrow r=\dfrac{1}{\sqrt[3]{480\pi}}\approx 0{,}0872\ (\text{m}).

Lập bảng biến thiên: T′(r)<0T'(r)<0 khi 0<r<1480π30<r<\dfrac{1}{\sqrt[3]{480\pi}} và T′(r)>0T'(r)>0 khi r>1480π3r>\dfrac{1}{\sqrt[3]{480\pi}}, nên TT đạt giá trị nhỏ nhất tại r=1480π3r=\dfrac{1}{\sqrt[3]{480\pi}}.

Tại đó 480πr3=1⇒240πr2=12r480\pi r^3=1\Rightarrow 240\pi r^2=\dfrac{1}{2r}, do đó
Tmin⁡=1r+12r=32r=32480π3≈17,201 (nghìn đồng)≈17 201 đồng.T_{\min}=\dfrac{1}{r}+\dfrac{1}{2r}=\dfrac{3}{2r}=\dfrac{3}{2}\sqrt[3]{480\pi}\approx 17{,}201\ (\text{nghìn đồng})\approx 17\,201\ \text{đồng}.

c) Số thùng tối đa.

Để sản xuất được nhiều thùng nhất, mỗi thùng phải có chi phí nhỏ nhất Tmin⁡≈17 201T_{\min}\approx 17\,201 đồng. Với số vốn 11 tỉ =1 000 000 000=1\,000\,000\,000 đồng, số thùng nn thỏa mãn:
n⋅Tmin⁡≤1 000 000 000⇒n≤1 000 000 00017 201≈58 135,98.n\cdot T_{\min}\le 1\,000\,000\,000 \Rightarrow n\le \dfrac{1\,000\,000\,000}{17\,201}\approx 58\,135{,}98.

Vì nn nguyên nên n≤58 135n\le 58\,135.

Kiểm tra: 58 135×17 201≈999 983 000<10958\,135\times 17\,201\approx 999\,983\,000<10^9 (còn dư, hợp lệ); 58 136×17 201≈1 000 000 254>10958\,136\times 17\,201\approx 1\,000\,000\,254>10^9 (vượt vốn). Vậy sản xuất được tối đa 58 13558\,135 thùng.

Đáp số

58135 thùng (mỗi thùng chi phí nhỏ nhất ≈ 17 201 đồng khi r ≈ 0,0872 m)

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.