Chuyên đề học tập Toán 12

Giải Bài 2.11 trang 44 Chuyên đề Toán 12

Bài tập cuối chuyên đề 2   Đã kiểm chéo

Đề bài

Một cửa hàng chuyên về cà phê, có sẵn 75 kg cà phê Colombia nguyên chất và 120 kg cà phê thương hiệu của cửa hàng. Những thứ này sẽ được pha thành các gói cà phê 1 kg như sau: Một gói tiêu chuẩn có chứa 250 g cà phê Colombia nguyên chất và 750 g cà phê thương hiệu; một gói cao cấp chứa 500 g cà phê Colombia nguyên chất và 500 g cà phê thương hiệu.

a) Gọi xx là số gói cà phê tiêu chuẩn và yy là số gói cà phê cao cấp, hãy viết hệ bất phương trình bậc nhất mô tả số lượng gói có thể có của mỗi loại.

b) Biểu diễn hình học miền nghiệm của hệ bất phương trình bậc nhất nhận được ở câu a và tìm các đỉnh của miền nghiệm.

c) Lợi nhuận của mỗi gói cà phê tiêu chuẩn là 30 nghìn đồng và của mỗi gói cà phê cao cấp là 40 nghìn đồng. Hỏi cần chuẩn bị bao nhiêu gói cà phê mỗi loại để lợi nhuận thu được là lớn nhất? Giả sử rằng tất cả các gói cà phê đã chuẩn bị đều có thể bán được.

Lời giải

a) Lập hệ bất phương trình

Đổi đơn vị khối lượng cà phê ra gam: 7575 kg =75 000=75\,000 g cà phê Colombia; 120120 kg =120 000=120\,000 g cà phê thương hiệu.

Gọi xx là số gói tiêu chuẩn, yy là số gói cao cấp (x≥0, y≥0)(x\ge 0,\ y\ge 0).

- Cà phê Colombia nguyên chất dùng để pha: mỗi gói tiêu chuẩn cần 250250 g, mỗi gói cao cấp cần 500500 g, không vượt quá 75 00075\,000 g:
250x+500y≤75 000  ⟺  x+2y≤300.250x+500y\le 75\,000 \iff x+2y\le 300.
- Cà phê thương hiệu: mỗi gói tiêu chuẩn cần 750750 g, mỗi gói cao cấp cần 500500 g, không vượt quá 120 000120\,000 g:
750x+500y≤120 000  ⟺  3x+2y≤480.750x+500y\le 120\,000 \iff 3x+2y\le 480.

Vậy hệ bất phương trình bậc nhất hai ẩn là:
{x+2y≤3003x+2y≤480x≥0y≥0\begin{cases} x+2y\le 300\\ 3x+2y\le 480\\ x\ge 0\\ y\ge 0\end{cases}

b) Biểu diễn miền nghiệm và tìm các đỉnh

Vẽ trong mặt phẳng tọa độ OxyOxy các đường thẳng:
- d1:x+2y=300d_1: x+2y=300 (qua (300;0)(300;0) và (0;150)(0;150));
- d2:3x+2y=480d_2: 3x+2y=480 (qua (160;0)(160;0) và (0;240)(0;240));
- Ox:y=0Ox: y=0 và Oy:x=0Oy: x=0.

Miền nghiệm của hệ là phần mặt phẳng chứa gốc tọa độ OO, được giới hạn bởi các đường thẳng trên (kể cả bờ). Đó là một miền đa giác (miền tứ giác) với các đỉnh:

- O(0;0)O(0;0);
- A(160;0)A(160;0) (giao của d2d_2 với trục OxOx);
- Giao điểm BB của d1d_1 và d2d_2: giải hệ
{x+2y=3003x+2y=480\begin{cases} x+2y=300\\ 3x+2y=480\end{cases}
trừ vế theo vế: 2x=180⇒x=902x=180\Rightarrow x=90, suy ra 2y=210⇒y=1052y=210\Rightarrow y=105. Vậy B(90;105)B(90;105);
- C(0;150)C(0;150) (giao của d1d_1 với trục OyOy).

Vậy miền nghiệm là tứ giác OABCOABC với các đỉnh O(0;0), A(160;0), B(90;105), C(0;150)O(0;0),\ A(160;0),\ B(90;105),\ C(0;150).

c) Tìm phương án cho lợi nhuận lớn nhất

Lợi nhuận (đơn vị: nghìn đồng): F(x;y)=30x+40yF(x;y)=30x+40y.

Vì FF là biểu thức bậc nhất nên giá trị lớn nhất của FF trên miền đa giác OABCOABC đạt tại một trong các đỉnh. Ta tính FF tại các đỉnh:

- F(O)=30⋅0+40⋅0=0F(O)=30\cdot 0+40\cdot 0=0;
- F(A)=30⋅160+40⋅0=4 800F(A)=30\cdot 160+40\cdot 0=4\,800;
- F(B)=30⋅90+40⋅105=2 700+4 200=6 900F(B)=30\cdot 90+40\cdot 105=2\,700+4\,200=6\,900;
- F(C)=30⋅0+40⋅150=6 000F(C)=30\cdot 0+40\cdot 150=6\,000.

So sánh, giá trị lớn nhất là F(B)=6 900F(B)=6\,900 (nghìn đồng) tại B(90;105)B(90;105).

Kết luận: Cần chuẩn bị 9090 gói cà phê tiêu chuẩn và 105105 gói cà phê cao cấp thì lợi nhuận thu được lớn nhất, bằng 6 9006\,900 nghìn đồng =6,9=6,9 triệu đồng.

*Kiểm tra:* Với x=90, y=105x=90,\ y=105: cà phê Colombia dùng 250⋅90+500⋅105=22 500+52 500=75 000250\cdot 90+500\cdot 105=22\,500+52\,500=75\,000 g =75=75 kg (đúng bằng số có); cà phê thương hiệu dùng 750⋅90+500⋅105=67 500+52 500=120 000750\cdot 90+500\cdot 105=67\,500+52\,500=120\,000 g =120=120 kg (đúng bằng số có). Cả hai ràng buộc đều thỏa mãn (dùng hết nguyên liệu).

Đáp số

Hệ: x+2y≤300; 3x+2y≤480; x≥0; y≥0x+2y\le 300;\ 3x+2y\le 480;\ x\ge 0;\ y\ge 0Miền nghiệm là tứ giác OABCOABC với các đỉnh O(0;0), A(160;0), B(90;105), C(0;150)O(0;0),\ A(160;0),\ B(90;105),\ C(0;150)90 gói tiêu chuẩn và 105 gói cao cấp; lợi nhuận lớn nhất 6 900 nghìn đồng (6,9 triệu đồng)

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.