Giải Bài 2.14 trang 44 Chuyên đề Toán 12
Đề bài
Một vật nặng có khối lượng được kéo dọc theo mặt phẳng nằm ngang nhờ một sợi dây hợp với phương ngang một góc . Trong Vật lí, ta biết rằng lực kéo cần thiết để di chuyển vật được cho bởi công thức
trong đó là gia tốc trọng trường và là hệ số ma sát của bề mặt (Theo Sullivan and Miranda, Calculus, W.H. Freeman and Company, 2014). Chứng tỏ rằng lực kéo nhỏ nhất khi .
Lời giải
Phân tích. Với vật nặng cho trước thì , , là các hằng số dương. Góc kéo thay đổi trong khoảng (dây hợp với phương ngang một góc nhọn). Ta xét lực kéo như một hàm số theo biến :
Bước 1. Đưa về khảo sát mẫu số. Vì tử số là hằng số dương, còn mẫu số trên , nên nhỏ nhất khi và chỉ khi mẫu số
đạt giá trị lớn nhất.
Bước 2. Tìm điểm tới hạn của . Ta có
Cho :
Trên ta có , chia hai vế cho được
Vì nên phương trình này có đúng một nghiệm .
Bước 3. Kiểm tra đó là điểm cực đại của . Ta có
Với mọi thì , nên , suy ra . Do đó là hàm lồi lõm xuống, điểm dừng là điểm cực đại, đồng thời là điểm mà đạt giá trị lớn nhất trên khoảng đang xét (vì khi và khi ).
Bước 4. Kết luận. Vì đạt giá trị lớn nhất tại với , nên tại đó đạt giá trị nhỏ nhất. Vậy lực kéo nhỏ nhất khi . (đpcm)
Kiểm tra thêm (giá trị nhỏ nhất của ). Khi thì , , nên
do đó — một giá trị dương, phù hợp thực tế.
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.