Chuyên đề học tập Vật lí 11

Giải Câu hỏi trang 24 Chuyên đề Vật lí 11

Bài 3. Trường hấp dẫn của Trái Đất   Đã kiểm chéo

Đề bài

Vận dụng biểu thức (3.5) để xác định tốc độ vũ trụ cấp 1 của Mặt Trăng, Hoả tinh.

Lời giải

Biểu thức (3.5): Tốc độ vũ trụ cấp 1 (tốc độ cần có để vật chuyển động tròn đều sát bề mặt thiên thể, đóng vai trò vệ tinh nhân tạo) được xác định từ điều kiện lực hấp dẫn đóng vai trò lực hướng tâm:

GMmR2=mv12R  ⇒  v1=GMR\frac{GMm}{R^2} = \frac{mv_1^2}{R} \;\Rightarrow\; v_1 = \sqrt{\dfrac{GM}{R}}

trong đó G=6,67⋅10−11 N·m2/kg2G = 6,67\cdot10^{-11}\,\text{N·m}^2/\text{kg}^2, MM là khối lượng và RR là bán kính của thiên thể.

a) Mặt Trăng

Số liệu: MMT=7,35⋅1022 kgM_{MT} = 7,35\cdot10^{22}\,\text{kg}; RMT=1,74⋅106 mR_{MT} = 1,74\cdot10^{6}\,\text{m}.

v1=GMMTRMT=6,67⋅10−11⋅7,35⋅10221,74⋅106v_1 = \sqrt{\dfrac{GM_{MT}}{R_{MT}}} = \sqrt{\dfrac{6,67\cdot10^{-11}\cdot 7,35\cdot10^{22}}{1,74\cdot10^{6}}}

v1=4,90⋅10121,74⋅106=2,82⋅106≈1,68⋅103 m/sv_1 = \sqrt{\dfrac{4,90\cdot10^{12}}{1,74\cdot10^{6}}} = \sqrt{2,82\cdot10^{6}} \approx 1,68\cdot10^{3}\,\text{m/s}

Vậy tốc độ vũ trụ cấp 1 của Mặt Trăng v1≈1,68 km/sv_1 \approx 1,68\,\text{km/s}.

b) Hoả tinh (Sao Hoả)

Số liệu: MHT=6,42⋅1023 kgM_{HT} = 6,42\cdot10^{23}\,\text{kg}; RHT=3,39⋅106 mR_{HT} = 3,39\cdot10^{6}\,\text{m}.

v1=GMHTRHT=6,67⋅10−11⋅6,42⋅10233,39⋅106v_1 = \sqrt{\dfrac{GM_{HT}}{R_{HT}}} = \sqrt{\dfrac{6,67\cdot10^{-11}\cdot 6,42\cdot10^{23}}{3,39\cdot10^{6}}}

v1=4,28⋅10133,39⋅106=1,26⋅107≈3,55⋅103 m/sv_1 = \sqrt{\dfrac{4,28\cdot10^{13}}{3,39\cdot10^{6}}} = \sqrt{1,26\cdot10^{7}} \approx 3,55\cdot10^{3}\,\text{m/s}

Vậy tốc độ vũ trụ cấp 1 của Hoả tinh v1≈3,55 km/sv_1 \approx 3,55\,\text{km/s}.

Nhận xét: Cả hai thiên thể đều có khối lượng và bán kính nhỏ hơn Trái Đất nên tốc độ vũ trụ cấp 1 nhỏ hơn giá trị 7,9 km/s7,9\,\text{km/s} của Trái Đất, phù hợp.

Đáp số

Mặt Trăng: v1≈1,68v_1 \approx 1,68 km/sHoả tinh: v1≈3,55v_1 \approx 3,55 km/s

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.