Chuyên đề học tập Vật lí 12

Giải Câu hỏi trang 12 Chuyên đề Vật lí 12

Chuyên đề 1 – Dòng điện xoay chiều   Đã kiểm chéo

Đề bài

Khi tần số dòng điện qua đoạn mạch RLC mắc nối tiếp là không thay đổi, sự phụ thuộc của I theo U có tuân theo định luật Ohm không?

Lời giải

Phân tích. Với đoạn mạch RLC mắc nối tiếp, cường độ dòng điện hiệu dụng liên hệ với điện áp hiệu dụng qua tổng trở ZZ:

I=UZ,Z=R2+(ZL−ZC)2I = \dfrac{U}{Z}, \qquad Z = \sqrt{R^2 + \left(Z_L - Z_C\right)^2}

trong đó ZL=ωL=2πfLZ_L = \omega L = 2\pi f L là cảm kháng và ZC=1ωC=12πfCZ_C = \dfrac{1}{\omega C} = \dfrac{1}{2\pi f C} là dung kháng.

Khi tần số ff không đổi. Vì R, L, CR,\ L,\ C là các đại lượng đặc trưng của mạch (không đổi) và ff giữ nguyên, nên:

- ZL=2πfLZ_L = 2\pi f L không đổi,
- ZC=12πfCZ_C = \dfrac{1}{2\pi f C} không đổi,

do đó tổng trở Z=R2+(ZL−ZC)2Z = \sqrt{R^2 + (Z_L - Z_C)^2} là một hằng số đối với mạch.

Kết luận. Khi đó biểu thức I=UZI = \dfrac{U}{Z} với ZZ = hằng số cho thấy cường độ dòng điện hiệu dụng II tỉ lệ thuận với điện áp hiệu dụng UU:

I=1Z U(Z=const).I = \dfrac{1}{Z}\,U \quad (Z = \text{const}).

Đây chính là dạng của định luật Ohm, trong đó tổng trở ZZ đóng vai trò như "điện trở" của đoạn mạch. Vậy sự phụ thuộc của II theo UU có tuân theo định luật Ohm (đồ thị II theo UU là một đường thẳng đi qua gốc tọa độ, hệ số góc 1Z\tfrac{1}{Z}). Lưu ý: điều này chỉ đúng khi tần số không đổi; nếu thay đổi tần số thì ZL, ZCZ_L,\ Z_C (và do đó ZZ) thay đổi, quan hệ I–UI\text{–}U không còn là tỉ lệ thuận đơn giản.

Đáp số

Có. Vì ff không đổi nên Z=R2+(ZL−ZC)2Z = \sqrt{R^2+(Z_L-Z_C)^2} không đổi, do đó I=UZ∝UI = \dfrac{U}{Z} \propto U — tuân theo định luật Ohm.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.