Chuyên đề học tập Vật lí 12

Giải Hoạt động trang 12 Chuyên đề Vật lí 12

Chuyên đề 1 – Dòng điện xoay chiều   Đã kiểm chéo

Đề bài

Bảng 2.1. Minh hoạ kết quả đo trong một lần thí nghiệm.

| Lần đo | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| U (V) | 0,0 | 1,0 | 2,0 | 3,0 | 4,0 | 5,0 | 6,0 |
| I (mA) | 0,0 | 6,8 | 13,7 | 20,8 | 27,7 | 34,8 | 41,8 |

Từ kết quả thí nghiệm, hãy thực hiện các yêu cầu sau:
1. Vẽ đường đặc trưng V – A.
2. Từ đồ thị trên, rút ra nhận xét về mối liên hệ giữa I và U.

Lấy gần đúng cường độ dòng điện đến 0,1 mA và điện áp đến 0,1 V.

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 12 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Bảng 2.1 gồm 7 lần đo: U (V) = 0,0; 1,0; 2,0; 3,0; 4,0; 5,0; 6,0 tương ứng với I (mA) = 0,0; 6,8; 13,7; 20,8; 27,7; 34,8; 41,8.

Lời giải

1) Vẽ đường đặc trưng V – A

Đường đặc trưng V – A là đồ thị biểu diễn sự phụ thuộc của cường độ dòng điện II vào điện áp UU đặt vào vật dẫn.

- Trục hoành: điện áp UU (V).
- Trục tung: cường độ dòng điện II (mA).

Lần lượt biểu diễn 7 cặp điểm trong Bảng 2.1 lên hệ trục toạ độ:

(0,0; 0,0)(0,0;\,0,0); (1,0; 6,8)(1,0;\,6,8); (2,0; 13,7)(2,0;\,13,7); (3,0; 20,8)(3,0;\,20,8); (4,0; 27,7)(4,0;\,27,7); (5,0; 34,8)(5,0;\,34,8); (6,0; 41,8)(6,0;\,41,8).

Nối các điểm này, ta thấy chúng gần như nằm trên một đường thẳng đi qua gốc toạ độ O(0;0)O(0;0). Vẽ đường thẳng "khớp" tốt nhất (đường trung bình) qua gốc toạ độ và các điểm đo — đó chính là đường đặc trưng V – A của vật dẫn.

```
I (mA)
41,8| •
| /
34,8| •
| /
27,7| •
| /
20,8| •
| /
13,7| •
| /
6,8| •
|/
0,0•──┬──┬──┬──┬──┬──┬── U (V)
0 1 2 3 4 5 6
```

2) Nhận xét về mối liên hệ giữa II và UU

Xét tỉ số IU\dfrac{I}{U} ở các lần đo:

6,81,0=6,8;13,72,0≈6,9;20,83,0≈6,9;27,74,0≈6,9;34,85,0≈7,0;41,86,0≈7,0.\frac{6,8}{1,0}=6,8;\quad \frac{13,7}{2,0}\approx6,9;\quad \frac{20,8}{3,0}\approx6,9;\quad \frac{27,7}{4,0}\approx6,9;\quad \frac{34,8}{5,0}\approx7,0;\quad \frac{41,8}{6,0}\approx7,0.

Tỉ số IU\dfrac{I}{U} gần như không đổi (≈6,9 mA/V\approx 6,9\ \text{mA/V}), đồng thời đồ thị là một đường thẳng đi qua gốc toạ độ. Vậy:

- Cường độ dòng điện II tỉ lệ thuận với điện áp UU đặt vào hai đầu vật dẫn, tức I=kUI = kU với hệ số k≈6,9 mA/Vk\approx 6,9\ \text{mA/V} là hằng số. Điều này phù hợp với định luật Ohm.

- Vì II tỉ lệ thuận với UU nên điện trở của vật dẫn không đổi:
R=UI=1k≈16,9 mA/V≈0,145 kΩ≈145 Ω.R=\frac{U}{I}=\frac{1}{k}\approx\frac{1}{6,9\ \text{mA/V}}\approx0,145\ \text{k}\Omega\approx145\ \Omega.

Kết luận: đường đặc trưng V – A của vật dẫn là một đoạn thẳng đi qua gốc toạ độ, chứng tỏ II tỉ lệ thuận với UU và vật dẫn có điện trở không đổi (vật dẫn tuân theo định luật Ohm).

Đáp số

Đồ thị là đường thẳng đi qua gốc toạ độ O(0;0) nối các điểm đoI tỉ lệ thuận với U (I = kU, k ≈ 6,9 mA/V); điện trở không đổi R ≈ 145 Ω

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.