Giải Câu 1 trang 41 SBT Địa lí 10
Đề bài
Dựa vào hình 16.1 SGK, hãy xác định vị trí phân bố đất pốt dôn trên bản đồ. Từ vị trí đó, phân tích điều kiện hình thành đất pốt dôn.
Gợi ý trả lời
a) Xác định vị trí phân bố đất pốt dôn
*(Lưu ý: Em cần đối chiếu trực tiếp với hình 16.1 SGK để chỉ đúng vị trí trên bản đồ. Dưới đây là vị trí phân bố của đất pốt dôn theo kiến thức chuẩn về sự phân bố đất theo đới trên Trái Đất.)*
- Đất pốt dôn phân bố thành một dải rộng, gần như liên tục ở vùng vĩ độ cao của bán cầu Bắc (khoảng vĩ độ ôn đới lạnh).
- Tập trung ở phần phía bắc các lục địa Á – Âu và Bắc Mỹ: bắc Liên bang Nga và vùng Xi-bia, bán đảo Xcan-đi-na-vi (Bắc Âu), và phần bắc Ca-na-đa.
- Đây là đới đất của kiểu khí hậu ôn đới lục địa lạnh, nằm dưới thảm thực vật rừng lá kim (taiga).
b) Phân tích điều kiện hình thành đất pốt dôn
Sự hình thành đất pốt dôn là kết quả tác động tổng hợp của các nhân tố hình thành đất, trong đó nổi bật là khí hậu và sinh vật:
- Khí hậu: khí hậu ôn đới lạnh, mùa đông dài và lạnh giá, mùa hạ ngắn và mát. Nhiệt độ thấp làm quá trình phân giải chất hữu cơ diễn ra chậm. Lượng mưa tuy không lớn nhưng nhìn chung lớn hơn lượng bốc hơi nên có quá trình rửa trôi (nước thấm từ trên xuống) các chất trong đất.
- Sinh vật (thực vật): phát triển dưới rừng lá kim. Lá kim rụng xuống tạo lớp thảm mục có tính chua (axit); trong điều kiện lạnh, vi sinh vật hoạt động yếu nên mùn tích tụ ít và chua.
- Quá trình thổ nhưỡng đặc trưng – quá trình pốt dôn hoá: nước mưa mang tính axit thấm xuống rửa trôi các chất bazơ, sắt, nhôm và sét từ tầng mặt xuống tầng dưới, để lại một tầng màu xám tro (màu tro bếp) nghèo chất dinh dưỡng gần bề mặt – đây là dấu hiệu đặc trưng của đất pốt dôn.
- Kết quả: đất pốt dôn có độ phì thấp, tầng mùn mỏng, phản ứng chua, nghèo dinh dưỡng, khả năng canh tác nông nghiệp hạn chế.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.