Sách bài tập Hoá học 10

Giải Bài 6.18 trang 17 SBT Hoá học 10

Bài 6. Xu hướng biến đổi một số tính chất của nguyên tử các nguyên tố trong một chu kì và trong một nhóm

Đề bài

Cho cấu hình electron của nguyên tử hai nguyên tố sau:
X: 1s22s22p63s23p31s^2 2s^2 2p^6 3s^2 3p^3 ; Y: 1s22s22p63s23p63d34s21s^2 2s^2 2p^6 3s^2 3p^6 3d^3 4s^2.

a) X, Y có ở trong cùng một nhóm nguyên tố không? Giải thích.

b) X, Y cách nhau bao nhiêu nguyên tố hoá học? Có cùng chu kì không?

Lời giải

Xác định hai nguyên tố

- X: 1s2 2s2 2p6 3s2 3p31s^2\,2s^2\,2p^6\,3s^2\,3p^3 → tổng số electron ZX=2+2+6+2+3=15Z_X = 2+2+6+2+3 = 15. X có 3 lớp electron, lớp ngoài cùng (lớp 3) có 3s2 3p33s^2\,3p^3 (5 electron). X là phosphorus (P).
- Y: 1s2 2s2 2p6 3s2 3p6 3d3 4s21s^2\,2s^2\,2p^6\,3s^2\,3p^6\,3d^3\,4s^2 → ZY=2+2+6+2+6+3+2=23Z_Y = 2+2+6+2+6+3+2 = 23. Y có 4 lớp electron, electron cuối cùng điền vào phân lớp 3d3d; electron hóa trị là 3d3 4s23d^3\,4s^2 (5 electron). Y là vanadium (V).

a) X và Y có cùng một nhóm không?

- X: electron cuối điền vào phân lớp pp (3p33p^3) → X là nguyên tố p, thuộc nhóm A. Số electron lớp ngoài cùng = 5 → X ở nhóm VA.
- Y: electron cuối điền vào phân lớp dd (3d33d^3) → Y là nguyên tố d, thuộc nhóm B. Số electron hóa trị =3d3+4s2=5= 3d^3 + 4s^2 = 5 → Y ở nhóm VB.

Tuy cả hai đều có 5 electron hóa trị (cùng số thứ tự nhóm là 5), nhưng X thuộc nhóm VA (nhóm A, nguyên tố p) còn Y thuộc nhóm VB (nhóm B, nguyên tố d). → X và Y KHÔNG ở cùng một nhóm.

b) X và Y cách nhau bao nhiêu nguyên tố? Có cùng chu kì không?

- ZX=15Z_X = 15, ZY=23Z_Y = 23. Hiệu số hiệu nguyên tử: 23−15=823 - 15 = 8. Giữa X và Y có các nguyên tố với Z=16,17,18,19,20,21,22Z = 16,17,18,19,20,21,22, tức 7 nguyên tố nằm giữa chúng.
- X có 3 lớp electron → thuộc chu kì 3; Y có 4 lớp electron → thuộc chu kì 4. → Không cùng chu kì.

Đáp số

X (P, Z=15, nhóm VA) và Y (V, Z=23, nhóm VB): không cùng nhóm — X là nguyên tố p (nhóm A), Y là nguyên tố d (nhóm B)Cách nhau 8 đơn vị số hiệu (có 7 nguyên tố nằm giữa); không cùng chu kì (X: chu kì 3, Y: chu kì 4)

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.