Sách bài tập Hoá học 10

Giải Bài 8.14 trang 23 SBT Hoá học 10

Bài 8. Định luật tuần hoàn. Ý nghĩa của bảng tuần hoàn các nguyên tố hoá học

Đề bài

Nguyên tố A là thành phần thiết yếu cho mọi sự sống. D là nguyên tố rất quan trọng trong nhiều ngành công nghiệp: đồ gốm, men sứ, thuỷ tinh, vật liệu bán dẫn, vật liệu y tế,… Oxide ứng với hoá trị cao nhất của hai nguyên tố A và D đều có dạng RO2_2. Hợp chất khí với hydrogen của A chứa 25% hydrogen về khối lượng, còn hợp chất khí với hydrogen của D chứa 87,5% D về khối lượng.

a) Viết công thức hợp chất khí với hydrogen của các nguyên tố A và D.

b) Viết công thức oxide ứng với hoá trị cao nhất của A, D và hydroxide tương ứng. So sánh tính acid – base giữa các oxide, hydroxide đó. Giải thích.

Lời giải

Xác định nguyên tố A và D

Oxide ứng với hoá trị cao nhất của A và D đều có dạng RO2RO_2 ⟹ A và D có hoá trị cao nhất với oxygen là IV ⟹ cả hai thuộc nhóm IVA.

Với nhóm IVA, hoá trị trong hợp chất khí với hydrogen là 8−4=48-4=4, nên công thức có dạng RH4RH_4.

- Nguyên tố A: RH4RH_4 chứa 25% H về khối lượng:
%H=4MA+4⋅100%=25%⇒MA+4=16⇒MA=12\%H=\dfrac{4}{M_A+4}\cdot 100\%=25\%\Rightarrow M_A+4=16\Rightarrow M_A=12
⟹ A là carbon (C) — thành phần thiết yếu cho mọi sự sống.

- Nguyên tố D: RH4RH_4 chứa 87,5% D về khối lượng:
%D=MDMD+4⋅100%=87,5%⇒MD=0,875(MD+4)⇒0,125 MD=3,5⇒MD=28\%D=\dfrac{M_D}{M_D+4}\cdot 100\%=87,5\%\Rightarrow M_D=0,875(M_D+4)\Rightarrow 0,125\,M_D=3,5\Rightarrow M_D=28
⟹ D là silicon (Si) — quan trọng trong đồ gốm, men sứ, thuỷ tinh, vật liệu bán dẫn, y tế.

a) Công thức hợp chất khí với hydrogen

- Của A (carbon): CH4CH_4
- Của D (silicon): SiH4SiH_4

b) Oxide cao nhất, hydroxide tương ứng và so sánh tính acid – base

Oxide ứng với hoá trị cao nhất:
- A: CO2CO_2 — hydroxide tương ứng: H2CO3H_2CO_3
- D: SiO2SiO_2 — hydroxide tương ứng: H2SiO3H_2SiO_3

Đây đều là các oxide acid và các acid (không có tính base).

So sánh: C (Z=6Z=6) và Si (Z=14Z=14) cùng thuộc nhóm IVA, trong đó C ở chu kì 2, Si ở chu kì 3 (C đứng trên Si). Trong một nhóm A, theo chiều tăng điện tích hạt nhân (từ trên xuống dưới), bán kính nguyên tử tăng, tính phi kim giảm dần ⟹ tính acid của oxide cao nhất và của hydroxide tương ứng giảm dần.

Do C có tính phi kim mạnh hơn Si nên:
- Tính acid của oxide: CO2>SiO2CO_2 > SiO_2
- Tính acid của hydroxide: H2CO3>H2SiO3H_2CO_3 > H_2SiO_3

Vậy CO2CO_2, H2CO3H_2CO_3 có tính acid mạnh hơn SiO2SiO_2, H2SiO3H_2SiO_3.

Đáp số

A là C (carbon): CH4CH_4; D là Si (silicon): SiH4SiH_4CO2,H2CO3CO_2,H_2CO_3 và SiO2,H2SiO3SiO_2,H_2SiO_3 đều có tính acid; tính acid: CO2>SiO2CO_2>SiO_2, H2CO3>H2SiO3H_2CO_3>H_2SiO_3 (vì C có tính phi kim mạnh hơn Si)

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.