Sách bài tập Khoa học tự nhiên 9

Giải Bài 5.8 trang 16 SBT Khoa học tự nhiên 9

Bài 5. Khúc xạ ánh sáng

Đề bài

Một tia sáng đi từ khối chất trong suốt ra ngoài không khí với góc tới là 30°30° thì góc khúc xạ là 45°45°. Khi tia sáng đi từ không khí vào khối chất trong suốt đó với góc tới là 45°45° thì góc khúc xạ bằng bao nhiêu?

Lời giải

Phân tích đề bài

- Lần 1: tia sáng đi từ khối chất trong suốt ra không khí. Khi đó góc tới (trong khối chất) là i1=30°i_1 = 30°, còn góc khúc xạ (trong không khí) là r1=45°r_1 = 45°.
- Nhận xét: khi ánh sáng truyền từ môi trường trong suốt ra không khí thì góc khúc xạ lớn hơn góc tới (45°>30°45° > 30°), phù hợp với hiện tượng khúc xạ ánh sáng.

Áp dụng tính thuận nghịch của chiều truyền ánh sáng

Theo tính chất thuận nghịch của chiều truyền ánh sáng: nếu đảo ngược chiều truyền, tia sáng vẫn đi theo đúng đường cũ. Vì vậy cặp góc ở mặt phân cách giữa khối chất và không khí vẫn giữ nguyên, chỉ đổi vai trò cho nhau.

- Ở lần 1 (khối chất →\rightarrow không khí): góc trong khối chất là 30°30°, góc trong không khí là 45°45°.
- Ở lần 2 (không khí →\rightarrow khối chất): ta cho góc tới trong không khí là i2=45°i_2 = 45°.

Đây chính là đường truyền ngược lại của lần 1 (góc trong không khí bằng 45°45°). Do đó góc khúc xạ trong khối chất phải bằng đúng góc tương ứng ở lần 1, tức là:

r2=30°r_2 = 30°

Kiểm tra lại

Tia sáng đi từ không khí vào khối chất trong suốt (môi trường chiết quang hơn) nên góc khúc xạ phải nhỏ hơn góc tới: 30°<45°30° < 45° — đúng với quy luật khúc xạ. Kết quả phù hợp.

Kết luận: Góc khúc xạ bằng 30°30°.

Đáp số

Góc khúc xạ bằng 30°

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.