Sách bài tập Khoa học tự nhiên 9

Giải Bài 6.8 trang 18 SBT Khoa học tự nhiên 9

Bài 6. Hiện tượng khúc xạ ánh sáng và phản xạ toàn phần   Đã kiểm chéo

Đề bài

Lõi của một sợi quang hình trụ (Hình 6.3) có chiết suất n1=1,5n_1 = 1,5 và phần bọc ngoài có chiết suất n2=1,41n_2 = 1,41. Tia sáng truyền đi được trong sợi quang với góc tới α=29°\alpha = 29°.

a) Tính các góc r và i.

b) Tính góc tới hạn phản xạ toàn phần giữa lớp vỏ và lõi.

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 18 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Hình 6.3: Sợi quang hình trụ cắt dọc gồm lõi (ở giữa, chiết suất n1n_1) và lớp vỏ bọc ngoài (chiết suất n2n_2). Tia sáng SI đi từ ngoài tới mặt đầu MN của sợi quang tại điểm I với góc tới α\alpha, khúc xạ với góc r rồi truyền vào lõi, lần lượt phản xạ toàn phần tại mặt phân cách lõi–vỏ ở các điểm I1I_1 (phía trên), I2I_2 (phía dưới)… và truyền dọc theo sợi quang theo đường zic-zắc.

Lời giải

a) Tính góc khúc xạ r và góc tới i tại mặt phân cách lõi – vỏ

*Tại mặt đầu MN (vuông góc với trục sợi quang):*

Tia sáng đi từ không khí (n=1n = 1) vào lõi (n1=1,5n_1 = 1,5), áp dụng định luật khúc xạ ánh sáng tại điểm I:

sin⁡α=n1sin⁡r\sin\alpha = n_1\sin r

sin⁡r=sin⁡αn1=sin⁡29∘1,5=0,48481,5≈0,3232\sin r = \frac{\sin\alpha}{n_1} = \frac{\sin 29^\circ}{1,5} = \frac{0,4848}{1,5} \approx 0,3232

⇒r≈18,9∘\Rightarrow r \approx 18,9^\circ

*Tại điểm I1I_1 trên mặt phân cách lõi – vỏ (song song với trục sợi quang):*

Pháp tuyến tại I1I_1 vuông góc với trục, còn pháp tuyến tại I (của mặt MN) trùng với trục. Trong tam giác vuông tạo bởi tia khúc xạ II1II_1 với hai pháp tuyến này, góc tới i tại I1I_1 bù với r:

i=90∘−r=90∘−18,9∘≈71,1∘i = 90^\circ - r = 90^\circ - 18,9^\circ \approx 71,1^\circ

b) Tính góc tới hạn phản xạ toàn phần giữa lõi và vỏ

Ánh sáng đi từ lõi (chiết suất lớn n1=1,5n_1 = 1,5) sang vỏ (chiết suất nhỏ n2=1,41n_2 = 1,41) nên có thể xảy ra phản xạ toàn phần. Góc tới hạn ighi_{gh}:

sin⁡igh=n2n1=1,411,5=0,94\sin i_{gh} = \frac{n_2}{n_1} = \frac{1,41}{1,5} = 0,94

⇒igh≈70,1∘\Rightarrow i_{gh} \approx 70,1^\circ

*Kiểm tra:* Vì i≈71,1∘>igh≈70,1∘i \approx 71,1^\circ > i_{gh} \approx 70,1^\circ nên tại mặt phân cách lõi – vỏ xảy ra phản xạ toàn phần, tia sáng truyền được dọc theo sợi quang theo đường zic-zắc (phù hợp với đề bài).

Đáp số

r≈18,9∘r \approx 18,9^\circ; i≈71,1∘i \approx 71,1^\circigh≈70,1∘i_{gh} \approx 70,1^\circ

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.