Giải Bài 25.8 trang 72 SBT Khoa học tự nhiên 9
Đề bài
Việc sử dụng nhiên liệu trong sinh hoạt ở các gia đình Việt Nam có nhiều thay đổi: từ dùng rơm rạ, củi gỗ để đun nấu đã chuyển đổi lần lượt qua bếp than (tổ ong), bếp dầu đến bếp gas và hiện nay là bếp điện, bếp từ. Em hãy phân tích ưu/nhược điểm của các loại nhiên liệu trên.
Lời giải
Phân tích ưu – nhược điểm của các loại nhiên liệu dùng đun nấu theo tiến trình thay đổi ở các gia đình Việt Nam
Bản chất của sự thay đổi này là chuyển dần sang nguồn nhiên liệu có nhiệt lượng cao hơn, cháy sạch hơn, tiện lợi và an toàn hơn, đồng thời giảm ô nhiễm môi trường.
a) Rơm rạ, củi gỗ (đốt trực tiếp)
- *Ưu điểm:* Sẵn có ở nông thôn, rẻ hoặc gần như không mất tiền; là nguồn nhiên liệu tái tạo (sinh khối); tận dụng được phụ phẩm nông nghiệp.
- *Nhược điểm:* Nhiệt lượng toả ra thấp, cháy không hết nên hiệu suất đun nấu kém, tốn nhiều nhiên liệu; sinh nhiều khói, bụi, tro gây ô nhiễm không khí và ảnh hưởng đường hô hấp; cồng kềnh, khó cất giữ, khó điều chỉnh ngọn lửa; dùng nhiều củi góp phần làm mất rừng.
b) Bếp than (than tổ ong)
- *Ưu điểm:* Nhiệt lượng cao hơn củi, cháy lâu và đều, giữ nhiệt tốt; giá rẻ, gọn hơn củi.
- *Nhược điểm:* Khi cháy sinh ra nhiều khí độc, nhất là carbon monoxide () cùng , gây ngộ độc (có thể tử vong nếu đun trong phòng kín) và ô nhiễm không khí; tạo nhiều tro, xỉ; nhóm lửa lâu, khó bật – tắt, khó điều chỉnh nhiệt; than là nhiên liệu hoá thạch, không tái tạo.
c) Bếp dầu (dầu hoả)
- *Ưu điểm:* Nhiệt lượng cao hơn than, cháy nhanh, dễ nhóm, có thể điều chỉnh ngọn lửa; bếp gọn nhẹ, cơ động.
- *Nhược điểm:* Dầu dễ bắt cháy nên nguy cơ cháy nổ cao (nhất là khi bị đổ, rò rỉ); cháy còn sinh muội, khói và mùi khó chịu; nhiên liệu lỏng dễ đổ, phải mua và dự trữ; là nhiên liệu hoá thạch, vẫn thải gây ô nhiễm.
d) Bếp gas (khí hoá lỏng LPG: propane , butane )
- *Ưu điểm:* Nhiệt lượng rất cao, cháy gần như hoàn toàn và cháy sạch (sản phẩm chủ yếu là và ), ít khói bụi; bật – tắt tức thì, dễ điều chỉnh lửa to nhỏ; tiện lợi, sạch sẽ, hiệu suất đun nấu cao.
- *Nhược điểm:* Gas rò rỉ dễ gây cháy nổ, ngạt nên phải bảo quản, kiểm tra cẩn thận; là nhiên liệu hoá thạch (không tái tạo), vẫn thải góp phần gây hiệu ứng nhà kính; phụ thuộc nguồn cung bình gas.
e) Bếp điện, bếp từ
- *Ưu điểm:* Sạch nhất tại nơi sử dụng, không sinh khói, khí độc hay tro trong nhà; an toàn hơn vì không có ngọn lửa hở; tiện lợi, dễ điều chỉnh nhiệt chính xác; hiệu suất đun nấu cao, nhất là bếp từ.
- *Nhược điểm:* Phụ thuộc hoàn toàn vào nguồn điện (mất điện không dùng được); chi phí mua bếp và tiền điện thường cao hơn; bếp từ chỉ dùng được nồi có đáy nhiễm từ (sắt, thép); nếu điện được sản xuất từ nhiên liệu hoá thạch thì vẫn gián tiếp gây ô nhiễm và phát thải ở nơi phát điện.
Kết luận: Xu hướng thay đổi nhiên liệu đi theo chiều tăng nhiệt lượng, tăng hiệu suất, cháy sạch hơn, an toàn và tiện lợi hơn, giảm ô nhiễm môi trường: từ rơm rạ, củi → than → dầu → gas → điện/bếp từ. Để bền vững lâu dài, cần phát triển thêm các nguồn điện tái tạo (điện mặt trời, điện gió).
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.