Giải Bài tập 2 trang 4 SBT Ngữ văn 10
Đề bài
Đọc lại văn bản Thần Sét trong SGK Ngữ văn 10, tập một (tr. 12 – 13) và trả lời các câu hỏi:
1. Chỉ ra các chi tiết miêu tả hình dạng, tính khí và hành động của thần Sét.
2. Thần Sét đã mắc phải sai lầm gì và bị Ngọc Hoàng trừng phạt như thế nào?
3. Phân tích mối liên hệ giữa hình tượng thần Sét với các hiện tượng trong tự nhiên?
4. Thần thoại phản ánh thế giới quan "vạn vật hữu linh" của người xưa. Thế giới quan ấy được thể hiện như thế nào trong truyện Thần Sét?
5. Phân tích những chi tiết thể hiện chức năng suy nguyên của truyện Thần Sét.
(văn bản: Thần Sét (truyện thần thoại, SGK Ngữ văn 10, tập một, tr. 12 – 13))
Gợi ý trả lời
### Câu 1. Các chi tiết miêu tả hình dạng, tính khí và hành động của thần Sét
a) Hình dạng:
- Mặt mũi rất nanh ác, dữ tợn.
- Tiếng quát tháo rất dữ dội.
- Trong tay luôn cầm một lưỡi búa đá (vũ khí để trừng trị tội nhân).
b) Tính khí (tính tình):
- Rất nóng nảy: hễ Ngọc Hoàng sai là đi ngay, hễ trông thấy là đánh liền, nhiều khi không kịp tra xét cho kĩ.
c) Hành động:
- Chuyên một việc thi hành luật pháp ở trần gian, thay Ngọc Hoàng trừng phạt kẻ có tội (dù là người, là vật hay cây cỏ); hành động của thần phản ánh sự thịnh nộ của Ngọc Hoàng.
- Khi xử án: tự mình nhảy xuống tận nơi, trỏ ngọn cờ vào đầu tội nhân rồi dùng lưỡi búa bổ xuống đầu.
- Thường ngủ vào mùa đông, đến khoảng tháng Hai, tháng Ba mới dậy làm việc.
### Câu 2. Sai lầm của thần Sét và cách Ngọc Hoàng trừng phạt
a) Sai lầm: Vì tính quá nóng nảy, thấy là đánh liền, không tra xét kĩ, nên có lúc thần đánh lầm, giết hại cả những kẻ vô tội (làm người, vật chết oan).
b) Hình phạt của Ngọc Hoàng:
- Thần bị Ngọc Hoàng phạt, bắt nằm im không được cựa quậy trong một đám rừng ở Thiên đình.
- Ngọc Hoàng còn sai con gà thần thỉnh thoảng đến mổ một cái, khiến thần đau nhói cả người nhưng không dám kêu, không dám cựa.
- (Chính vì lần bị phạt ấy mà về sau thần Sét rất sợ tiếng gà.)
### Câu 3. Mối liên hệ giữa hình tượng thần Sét với các hiện tượng trong tự nhiên
Hình tượng thần Sét thực chất là cách người xưa hình dung, lí giải hiện tượng sấm sét; mỗi nét ở thần ứng với một biểu hiện có thật của sét:
- Tiếng quát tháo dữ dội của thần ↔ tiếng sấm nổ đùng đùng trên trời.
- Lưỡi búa đá bổ xuống đầu tội nhân ↔ tia sét giáng xuống, làm cháy cây, chết người và vật (hiện tượng "sét đánh").
- Thần ngủ mùa đông, tháng Hai – tháng Ba mới dậy ↔ mùa đông hầu như không có sấm sét, sang xuân – hè mới bắt đầu có giông sét nhiều.
→ Thần Sét chính là sự nhân hóa, thần thánh hóa hiện tượng sấm sét: một hiện tượng tự nhiên đáng sợ, khó hiểu được người xưa gán cho hình hài và hành động của một vị thần.
### Câu 4. Thế giới quan "vạn vật hữu linh" thể hiện trong truyện Thần Sét
"Vạn vật hữu linh" là quan niệm mọi vật trong tự nhiên đều có linh hồn, đều do thần linh cai quản. Quan niệm ấy thể hiện rõ trong truyện:
- a) Hiện tượng sấm sét vô tri được hình dung là do một vị thần có linh hồn điều khiển – thần Sét – với đầy đủ hình dạng, tính khí và hành động như một con người.
- b) Thế giới thần linh được tổ chức giống xã hội loài người: có Ngọc Hoàng đứng đầu cai quản, thần Sét là bề tôi thừa lệnh; có luật pháp, có trừng phạt kẻ có tội, và chính thần làm sai cũng bị phạt.
→ Người xưa tin rằng đằng sau mỗi hiện tượng tự nhiên đều có một vị thần chi phối, gán cho tự nhiên ý chí, tình cảm và cách hành xử như con người.
### Câu 5. Những chi tiết thể hiện chức năng suy nguyên của truyện Thần Sét
Suy nguyên là chức năng giải thích nguồn gốc, nguyên nhân của các sự vật, hiện tượng. Truyện Thần Sét có nhiều chi tiết mang chức năng này:
- a) Giải thích vì sao có sấm sét: tiếng sấm là tiếng quát tháo của thần, còn sét đánh cháy cây, chết người/vật là do lưỡi búa đá của thần bổ xuống khi trừng trị tội nhân.
- b) Giải thích tính mùa vụ của sấm sét: vì thần ngủ suốt mùa đông, đến tháng Hai – tháng Ba mới dậy làm việc, nên mùa đông hầu như không có sấm, sang xuân mới bắt đầu có sấm sét.
- c) Giải thích vì sao thần Sét (sấm sét) sợ tiếng gà (gắn với tục bắt chước tiếng gà gáy cho sấm im): vì khi bị phạt, thần từng bị con gà thần của Ngọc Hoàng mổ cho đau điếng.
→ Tất cả các chi tiết đều hướng tới việc lí giải nguồn gốc của một hiện tượng tự nhiên (sấm sét), cho thấy rõ chức năng suy nguyên đặc trưng của thần thoại.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.