Giải Bài tập 7 trang 6 SBT Ngữ văn 10
Đề bài
Truyện ngắn Chữ người tử tù được in lần đầu tiên có nhan đề Giòng chữ cuối cùng. Ở lần in sau, Nguyễn Tuân đã thay đổi nhiều từ ngữ, câu văn, chi tiết miêu tả. Hãy đọc hai đoạn trích sau và trả lời câu hỏi:
a. – Ở đây lẫn lộn. Ta khuyên thầy Quản nên thay nghề đi. Chỗ này không phải là nơi để treo một bức lụa trắng trẻo với những nét chữ rõ ràng như thế. Thoi mực,
So sánh, nêu nhận xét về nhan đề của tác phẩm ở hai bản in.
(văn bản: Chữ người tử tù (Nguyễn Tuân))
Gợi ý trả lời
a. So sánh, nêu nhận xét về nhan đề của tác phẩm ở hai bản in
Hai nhan đề:
- Bản in đầu: *Giòng chữ cuối cùng* (còn viết *Dòng chữ cuối cùng*).
- Bản in sau (nhan đề chính thức, quen thuộc hiện nay): *Chữ người tử tù*.
So sánh:
- Giống nhau: Cả hai nhan đề đều lấy hình ảnh "chữ" làm trung tâm, cùng hướng tới cảnh cho chữ — cảnh tượng được coi là "xưa nay chưa từng có" ở cuối truyện, nơi kết tinh tư tưởng và vẻ đẹp của tác phẩm.
- Khác nhau:
+ *Giòng chữ cuối cùng* nhấn vào thời điểm, tính chất "cuối cùng" của những dòng chữ — gợi cái kết, cái sắp mất đi, thiên về sự việc (lần cho chữ sau chót trước khi Huấn Cao ra pháp trường). Nhan đề này thiên về *biến cố, hành động*, mang màu sắc buồn thương, khép lại.
+ *Chữ người tử tù* đặt cạnh nhau hai yếu tố tưởng như đối lập: "chữ" (cái Đẹp, tài hoa, văn hóa) và "người tử tù" (thân phận bị kết án, cái chết, sự tù hãm). Nhan đề hướng tới con người — người nghệ sĩ tài hoa đồng thời là tử tù, tức là tập trung vào nhân vật Huấn Cao và vào sự thống nhất giữa cái Tài, cái Đẹp với khí phách, thiên lương.
Nhận xét:
- Việc Nguyễn Tuân sửa nhan đề thành *Chữ người tử tù* là một thay đổi theo hướng cô đọng, giàu sức khơi gợi và sâu sắc hơn. Nhan đề mới chứa đựng một nghịch lí, một sự tương phản gay gắt (cái Đẹp sinh ra từ nơi ngục tù, từ một con người sắp chết), qua đó làm nổi bật chủ đề tư tưởng của tác phẩm: sự chiến thắng của cái Đẹp, cái Thiện, của ánh sáng trước cái xấu, cái ác và bóng tối.
- Nhan đề mới cũng đặt con người (người tử tù) vào vị trí trung tâm thay vì chỉ nói đến sự việc, nhờ đó tô đậm hình tượng Huấn Cao — con người hội tụ tài hoa, khí phách và thiên lương — đúng với cảm hứng của Nguyễn Tuân về những con người tài hoa, phi thường.
- Như vậy, so với *Giòng chữ cuối cùng* còn nghiêng về sự việc và sắc thái bi thương, nhan đề *Chữ người tử tù* vừa hàm súc, vừa giàu chất nghịch lí và tính biểu tượng, thể hiện rõ hơn chiều sâu tư tưởng – thẩm mĩ của truyện.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.