Sách bài tập Ngữ văn 10 Tập một

Giải Bài 2 trang 7 SBT Ngữ văn 10

Bài 1. Sức hấp dẫn của truyện kể   Gợi ý trả lời

Đề bài

Chỉ ra một số điểm khác biệt nổi bật về từ ngữ, chi tiết miêu tả trong hai đoạn trích trên.
(văn bản: Chữ người tử tù / Giòng chữ cuối cùng (Nguyễn Tuân))

Gợi ý trả lời

Nhận xét chung: "Giòng chữ cuối cùng" là bản viết trước, còn "Chữ người tử tù" là bản được Nguyễn Tuân sửa chữa, trau chuốt lại. So sánh hai đoạn trích (cùng kể cảnh Huấn Cao cho chữ viên quản ngục trong nhà lao), có thể thấy một số điểm khác biệt nổi bật sau:

a) Khác biệt về nhan đề và cách gọi tên nhân vật
- "Giòng chữ cuối cùng" đặt trọng tâm vào *dòng chữ* – sản phẩm nghệ thuật cuối đời; còn "Chữ người tử tù" nhấn vào mối quan hệ *chữ – người tử tù*, làm nổi bật nghịch cảnh "cái đẹp sinh ra giữa chốn ngục tù, từ tay một người sắp chết".
- Nhan đề sửa lại cô đọng, giàu sức gợi và hàm súc hơn, hướng người đọc tới chủ đề thiên lương – cái đẹp.

b) Khác biệt về từ ngữ
- Bản sửa ("Chữ người tử tù") dùng từ ngữ chọn lọc, cổ kính, trang trọng, đậm màu sắc Hán – Việt và không khí "vang bóng một thời" (ví dụ cách gọi *thầy thơ lại*, *quản ngục*, *thiên lương*, lối nói "những nét chữ vuông tươi tắn nó nói lên cái hoài bão tung hoành của một đời con người").
- Lời văn được gọt giũa, bỏ bớt những chữ thừa, câu văn nhịp nhàng, cân đối hơn; sắc thái biểu cảm được đẩy cao để tô đậm sự thiêng liêng của cảnh cho chữ.

c) Khác biệt về chi tiết miêu tả
- Bản sửa miêu tả kĩ và giàu tương phản hơn: không gian buồng giam *chật hẹp, ẩm ướt, tường đầy mạng nhện, đất bừa bãi phân chuột phân gián*, ánh sáng *bó đuốc tẩm dầu rọi lên ba cái đầu người đang chăm chú trên một tấm lụa bạch còn nguyên vẹn lần hồ*.
- Những chi tiết đối lập (bóng tối – ánh sáng, cái dơ bẩn, hôi hám – tấm lụa trắng tinh và mùi thơm của chậu mực; người tử tù cổ đeo gông, chân vướng xiềng – ung dung "dậm tô nét chữ") được bản sửa khắc họa đậm nét để làm bật lên cảnh tượng "xưa nay chưa từng có".
- Chi tiết lời khuyên của Huấn Cao và cử chỉ *vái người tù một vái, chắp tay nói một câu mà dòng nước mắt rỉ vào kẽ miệng* của quản ngục được nhấn mạnh, nâng tầm tư tưởng: cái đẹp, cái tài phải đi liền với cái thiện, với thiên lương trong sáng.

Tóm lại: so với "Giòng chữ cuối cùng", "Chữ người tử tù" có nhan đề và từ ngữ hàm súc, cổ kính, trang trọng hơn; chi tiết miêu tả được chọn lọc, tăng tính tạo hình và tương phản, nhờ đó cảnh cho chữ hiện lên thiêng liêng, giàu ý nghĩa tư tưởng – thẩm mĩ hơn.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.