Giải Bài tập 4 - Câu 2 trang 11 SBT Ngữ văn 10
Đề bài
Mô hình kết cấu 2/2/2/2 của một bài thơ bát cú Đường luật (thường được gọi là "đề – thực – luận – kết") là do các nhà thơ đời Đường đặt ra hay do người đời sau khái quát về cấu trúc chung của thể thơ này?
(văn bản: Về trình tự phân tích một bài thơ bát cú Đường luật – Nguyễn Khắc Phi (in trong Về thi pháp thơ Đường, NXB Đà Nẵng, 1997, tr. 53 – 65))
Gợi ý trả lời
Căn cứ vào văn bản của Nguyễn Khắc Phi, mô hình kết cấu 2/2/2/2 (đề – thực – luận – kết) là do người đời sau khái quát về cấu trúc chung của thể thơ, không phải do các nhà thơ đời Đường đặt ra.
a) Các nhà thơ đời Đường không đặt ra một "công thức" bắt buộc đề – thực – luận – kết. Khi sáng tác, họ tuân theo những quy định về số câu, số chữ, niêm, luật, vần, đối (đặc trưng của luật thi), chứ không làm thơ theo khuôn "hai câu đề – hai câu thực – hai câu luận – hai câu kết" định sẵn. Mô hình 2/2/2/2 chỉ là cách phân chia, gọi tên các cặp câu cho tiện phân tích.
b) Mô hình ấy là kết quả khái quát của người đời sau. Từ việc đọc và phân tích nhiều bài thơ bát cú, người đời sau (nhất là các nhà bình giảng, các sách dạy làm thơ) đã rút ra một cấu trúc chung mang tính tương đối, rồi đặt tên cho bốn cặp câu là đề – thực – luận – kết nhằm giúp việc tiếp nhận và giảng dạy được thuận lợi.
c) Vì vậy đây là mô hình có tính quy ước, không tuyệt đối. Thực tế nhiều bài Đường luật nổi tiếng không khớp hoàn toàn với sơ đồ 2/2/2/2; mạch ý, mạch cảm xúc thường liền nhau chứ không tách bạch rạch ròi theo từng cặp câu. Do đó khi phân tích một bài bát cú Đường luật, không nên máy móc áp đặt mô hình này mà cần bám sát mạch thơ cụ thể của từng tác phẩm.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.